In de media:
Aanstaande vrijdag 12 december is het Paarse Vrijdag. In tegenstelling tot Black Friday is er hier geen commerciële insteek.
Van coc.nl:
“In Nederland is ongeveer 1 op de 8 mensen lhbti+. Dat betekent dat ook in jouw klas, op jouw school en binnen jouw team jongeren én collega’s zijn die deze steun extra nodig hebben. Voor hen is het verschil tussen buitengesloten worden of zich gezien voelen vaak enorm. Paarse Vrijdag draait daarom niet alleen om zichtbaarheid, maar ook om samen bouwen aan een school waar iedereen zichzelf kan zijn, elke dag opnieuw.”
In het burgerschapsgedeelte besteden we ook aandacht hieraan en gaan de leerlingen op zoek naar passende quotes.
Lesdoel(en)
De leerling werkt in deze lessen aan de onderstaande definitieve (concept)Kerndoelen:
- Kerndoel 23 (VO) / 24 (PO) - De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld
- Onderdeel B: De leerling maakt weloverwogen keuzes in het gebruik van digitale technologie en digitale media.
- Onderdeel C: De leerling verkent hoe digitale technologie, digitale media en de samenleving elkaar wederzijds beïnvloeden
- Kerndoel 22 (VO) / 23 (PO) - De leerling creëert digitale producten.
- Onderdeel A: De leerling gebruikt passende werkwijzen bij het creëren en gebruiken van verschillende typen digitale producten.
- Kerndoel 21 (VO) / 22 (PO) - De leerling zet digitale technologie en digitale media in.
- Onderdeel A: De leerling zet digitale systemen functioneel in.
Achtergronden bij deze les
- Meer over de Paarse Vrijdag op Expertisepunt Burgerschap:
“Paarse Vrijdag bestaat om aandacht te vragen voor de zichtbaarheid en acceptatie van LHBTQIA+ personen, zowel in het onderwijs als daarbuiten. Hoewel Nederland bekend staat om zijn openheid, ervaren veel LHBTQIA+ jongeren nog steeds pesterijen, uitsluiting en onveiligheid op school. De dag helpt deze onderwerpen bespreekbaar te maken en biedt een moment om stil te staan bij de rol die scholen en leraren kunnen spelen in het creëren van een veilige en inclusieve omgeving voor iedereen. Het dragen van paars is een zichtbaar signaal dat iedereen mag zijn wie hij, zij, of die is. Meer op expertisepuntburgerschap.nl - Jezelf zijn in de klas en op school:
Op de site https://onderwijs.coc.nl/ vind je informatie, gastlessen, lesbrieven en veel meer om “samen met jou scholen inclusiever en veiliger te maken. Of je nu docent, leerling of GSA-begeleider bent, hier vind je wat je nodig hebt om seksuele, sekse- en genderdiversiteit bespreekbaar te maken op jouw school. We ondersteunen je met lesbrieven en ondersteuningsmateriaal, verbinden je met anderen die aan dezelfde missie werken.”
PowerPoint
Download de PowerPoint en pas deze naar wens aan.
Leestekst
Samen lezen? Print de leestekst uit.
Online presentatie
Uitwerking per dia
Dia 1 en 2: Melle
Introduceer de les aan de hand van de titel: “Black Friday Paarse vrijdag.”
Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze? Kennen ze de term Paarse vrijdag?
Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen. Wat weten ze hier al van? Wat vinden ze ervan dat in bepaalde landen homoseksualiteit verboden is? (meer info en bron: https://www.winq.nl/in-welke-landen-is-homoseksualiteit-strafbaar/165073 )
Dia 3: Nu in de media
Bespreek de tekst op de dia.
Aanstaande vrijdag 12 december is het Paarse Vrijdag. In tegenstelling tot Black Friday is er hier geen commerciële insteek.
Van Expertisepunt Burgerschap:
“Paarse Vrijdag is een jaarlijkse dag waarop leerlingen en leraren zich solidair tonen met de LHBTQIA+ gemeenschap door het dragen van de kleur paars. Het doel is om inclusie en acceptatie van LHBTQIA+ personen in het onderwijs te bevorderen. Door paars te dragen, tonen mensen dat iedereen zichzelf mag zijn, ongeacht wat je seksuele geaardheid of genderidentiteit is.”
Van coc.nl:
“In Nederland is ongeveer 1 op de 8 mensen lhbti+. Dat betekent dat ook in jouw klas, op jouw school en binnen jouw team jongeren én collega’s zijn die deze steun extra nodig hebben. Voor hen is het verschil tussen buitengesloten worden of zich gezien voelen vaak enorm. Paarse Vrijdag draait daarom niet alleen om zichtbaarheid, maar ook om samen bouwen aan een school waar iedereen zichzelf kan zijn, elke dag opnieuw.”
Dia 4: Hoe zit dat
Laat op jouw school zien dat iedereen welkom is. Dat iedereen erbij hoort.
Hoe ga je dat doen? Dat is aan jullie, zodat je het op een manier kunt doen die bij jullie past! Inspiratie nodig?
Kijk maar eens naar de video van het Jeugdjournaal uit voorgaande jaren.
Want:
Jij mag zijn wie je wil zijn. Dat geldt voor iedereen. Het is erg belangrijk om te kunnen, mogen en durven zijn wie je bent. Ook online.
Wie jij bent houdt namelijk ook in:
- jouw grenzen kennen en bewaken;
- keuzes maken;
- jezelf presenteren (ook online…).
Jezelf goed kennen is dus essentieel bij mediawijsheid. Respecteer jezelf en bewaak je grenzen.
Maar ook respect tonen naar anderen toe hoort daar bij. Want zoals een bekende uitspraak luidt: Wat u niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet…
Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s)
Dia 5: Stelling (niveau 1)
Bespreek de stelling “Je mag altijd verliefd zijn op wie je wilt.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Kun je eigenlijk wel kiezen op wie je verliefd wordt?
Dia 6: Stelling (Niveau 2)
Bespreek de stelling “Je moet respect hebben voor mensen die anders denken, ook als je het niet met ze eens bent.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat betekent dat dan? Wat als jij het er nu helemaal niet mee eens bent?
Dia 7: Stelling (niveau 3)
Bespreek de stelling “Het is goed dat we in Nederland vrijheid hebben, maar we moeten ook nadenken over landen waar dat niet zo is.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat kunnen we doen? Moeten we dat respecteren? Of die landen boycotten en straffen?
Opdracht
Maak een pecha kucha (klik op de link voor uitleg over de werkvorm) met als onderwerp:
“Dit ben ik!”
Laat zien wie jij bent, welke dingen er echt bij jou horen en presenteer jezelf aan de groep.
Mocht je 20 slides van 20 seconden te lang of te veel vinden, staat het je natuurlijk vrij om hier andere afspraken over te maken. Handhaaf dan wel de automatische afspeelfunctie met tijdlimiet per dia.
Dia 9: Boekentips bij deze les
Ik denk dat ik ontvoerd ben – Pim Lammers
“Sprankelend en hedendaags poëziedebuut vol gedichten over de bijzondere band met broers, zussen, vaders, moeders, opa’s, oma’s, ooms en tantes. Over traditionele of juist heel moderne families. Over de gesprekken die je hebt tijdens het eten. Over een tante die geen man is maar ook geen vrouw. Over racen met je oom in een rolstoel. Maar ook over stiekem verliefd zijn of over een oudere broer die ineens de deur van de badkamer voor je neus op slot doet.” (bol.com)
Een regenboog in mijn kast – Dolf Verroen & Charlotte Dematons
“Jasper weet dat hij op jongens valt, zijn ouders weten het ook. Verder nog niemand. Zijn oma heeft het uit zichzelf al begrepen. Zij geeft hem een regenboogriem; als hij die draagt, heeft hij geen woorden nodig. Jasper legt de riem achter in zijn kledingkast. Maar dan breekt na een lange, hete zomer de eerste schooldag aan. Durft Jasper de regenboog te dragen?” (kinderboeken.nl)
Reflectie
Presenteer jezelf aan de klas. Reageer respectvol op elkaar en vertel elkaar wat jij echt bij de ander vindt passen! Geef complimentjes!
Was het moeilijk om zo over jezelf te vertellen?
Burgerschap
Deze opdracht past bij
- Kerndoel 1 - Schoolcultuur: De school zorgt voor een democratische cultuur met aandacht voor diversiteit en inclusie.
- Kerndoel 2 - Diversiteit: in gedrag rekening houden met ervaringen en perspectieven van anderen.
- Kerndoel 3 – Democratische waarden: De leerling geeft aan hoe diens handelen verbonden is met democratische waarden.
Dia 12: Digitaal burgerschap
Door jezelf en anderen te respecteren (online en “in real life”) maken we de wereld een stuk verdraagzamer en mooier.
Of zoals Kofi Annan (voormalig secretaris-generaal van de Verenigde Naties) ooit zei:
“Als tolerantie, respect en redelijkheid doordringen in het gezinsleven, zullen ze zich vertalen in waarden die samenlevingen, naties en de wereld vormgeven.”
Kun jij nog een goede passende quote vinden? Zoek er 3 en schrijf die groot op een A3 papier. Versier en hang deze op in de school
Wiki Woordenschat
LGBT is een Engelse afkorting die staat voor lesbian (lesbisch), gay (homoseksueel, in dit geval bij mannen), bisexual (biseksueel) en transgender (transgender). De afkorting is in het Nederland lhbt, maar vaak wordt de Engelse afkorting gebruikt. Volgens woordenboek Van Dale mogen beide termen in het Nederlands gebruikt worden en dienen ze met kleine letters te worden geschreven.
Lgbt is vaak een voorvoegsel van een woord. Er zijn eigenlijk twee woorden waarbij lgbt vaak voorkomt:
- Lgbt-gemeenschap: de gemeenschap van alle mensen die niet heteroseksueel of cisgender zijn. Deze gemeenschap is vrij divers qua leeftijden, geslachten, seksualiteiten, nationaliteiten, religies, etc. De gemeenschap zet zich vaak in voor aandacht voor lgbt en de rechten van de gemeenschap.
- Lgbt-rechten: de rechten van de mensen die tot de lgbt-gemeenschap behoren. In veel landen waren/zijn veel wetten gericht op heteroseksuele mensen. Om lgbt'ers een volledig onderdeel te laten vormen van de maatschappij, zet voornamelijk de lgbt-gemeenschap zich in voor deze rechten. Voorbeelden zijn adoptie voor ouders van hetzelfde geslacht, het homohuwelijk en geslachtsoperaties, maar ook betere bescherming tegen geweld en homofobie vallen hieronder.
Media bestanden
Gebruikte bronnen
Bron: COC.nl
https://coc.nl/blog/2025/11/10/onze-paarse-vrijdag-campagne-is-live/
https://onderwijs.coc.nl/
Bron: Expertisepuntburgerschap.nl
https://www.expertisepuntburgerschap.nl/nieuwsartikel/paarse-vrijdag-2025/
Bron: Winq.nl
https://www.winq.nl/in-welke-landen-is-homoseksualiteit-strafbaar/165073
Bron: Reisgidsdigitaalleermateriaal.nl
https://www.reisgidsdigitaalleermateriaal.nl/werkvormen/pecha-kucha/
Bron: Bol.nl
Bron: Kinderboeken.nl
https://www.kinderboeken.nl/boek/een-regenboog-in-mijn-kast/