Black Friday

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Black Friday.”

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen. Wat weten ze hier al van?

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia en bekijk de video van NOS Stories.

Overal (op tv, de radio en op internet) gaat het de laatste weken over Black Friday.

De reclames, kortingen en aanbiedingen vliegen je om de oren. Maar waar komt het vandaan? En is het allemaal wel echt? Wat zijn eigenlijk de regels van reclame maken?

Van nos.nl:

“Wat begon als een koopjesdag, begint steeds meer te lijken op een koopjesmaand. Black Friday valt traditioneel pas aan het einde van november, maar winkels strooien nu al met aanbiedingen en advertenties. De hoop van winkels is op meer omzet, maar ook de stevige concurrentie kan winkels bijna dwingen eerder te beginnen..”

Dia 4: Hoe zit dat

Bespreek de tekst op de dia en bekijk de video van Het NOS Jeugdjournaal (uit 2024).

Black Friday is in Amerika de dag na een belangrijke feestdag (Thanksgiving) die altijd op de vierde donderdag van november gehouden wordt. De dag erna zijn veel mensen vrij en gaan dan winkelen. De winkels zijn dan heel druk en bieden veel kortingen. Daarom noemen we die dag Black Friday (“zwarte vrijdag”), zoals we in de zomer de hele drukke dagen op de snelweg “Zwarte zaterdag” noemen.

Wat zijn de regels voor reclame?

De regels voor reclame-uitingen staan in de Nederlandse Reclame Code. Over het algemeen gelden de volgende regels:

• Je mag niet liegen in reclames;
• Je mag geen belangrijke informatie over wat je verkoopt weglaten;
• Reclame mag niet onfatsoenlijk zijn.
• Voor reclame voor kinderen gelden strengere regels dan voor reclame voor volwassenen.

Bron: rijksoverheid.nl

Bekijk de video van het Jeugdjournaal (van 2024) en bepreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Reclames vertellen altijd de waarheid over een product.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Mag je liegen in reclames? (nee…) Is het liegen als je het mooier maakt dan het is of niet alles vertelt?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Reclames maken je onzeker over je huidige spullen, zodat je de nieuwe wilt kopen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Is dat zo? Hoe dan? Is nieuw altijd beter?

Dia 7: Stelling (niveau 3)
Bespreek de stelling “Je koopt een product alleen omdat je het echt wilt, niet omdat de reclame je dat vertelt.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Heb je wel eens iets gekocht omdat je het online gezien had? Hoe bespelen reclames jou?

1. Bedenk een fantastisch nieuw product. Je mag zelf weten wat: een nieuw soort shampoo, skincare-product, smartphone met ingebouwde beamer, jij bepaalt. Wees creatief!
2. Maak voor jouw product een reclame. Video, poster, radiospotje: ook dat mag je zelf bedenken, zolang je de reclame maar digitaal maakt. Met Canva, PowerPoint, iMovie, jij bepaalt. Wees creatief!

Denk bij het maken van je reclame wel aan de regels van de Reclame Code!

Dia 9: Boekentips bij deze les

Voor 9-12 jaar: Op zoek naar de waarheid – Julie de Graaf

“Onze ontdekkingsreis gaat langs de Vallei der Verzinsels, de Archipel van ai-ai-AI en de Hoogvlaktes van Hersenspinsels. Maar vrees niet! Door te vragen, te onderzoeken en te twijfelen, komen we samen steeds een stap dichter bij het antwoord op de vraag: 'Wat is de waarheid?'“ (lannoo.be)

Voor 12-15 jaar: Fake – Annemarie Bon

“Hoe weet je of iets waar is of niet? Lees hoe je onzin en feiten uitelkaar houdt. Met aandacht voor o.a. werking van het brein, broodjeaapverhalen, bijgeloof, kwakzalverij en slim surfen. Met quizvragen of iets waar is of niet en stripachtige kleurenillustraties.” (jeugdbibliotheek.nl)

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 6 – Maatschappelijke vraagstukken: De leerling weegt af welke mogelijkheden die heeft om ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken te handelen.

Dia 12: Digitaal burgerschap

Steeds meer mensen bestellen producten uit Chinese webshops als Shein en Temu. Daar zitten nadelen aan:

• De app van Temu is erg onveilig. Als je de voorwaarden accepteert mag Temu o.a.je berichten lezen, screenshots maken en audio opnemen. (Bron: Hart van Nederland)
• Veel producten van Temu en SHEIN zijn volgens de Consumentenbond gevaarlijk. Er zitten onder andere veel giftige stoffen in. Daardoor kunnen ze gevaarlijk zijn voor bijvoorbeeld kinderen. (Bron: nu.nl)
• Hogere milieu impact: “het produceren en verschepen van producten vanuit China leidt tot een hoge CO2-uitstoot. Daarbij worden veel producten slecht verpakt en veroorzaken veel plastic afval.” (bron: maxmeldpunt.nl) Omdat veel kleding van Shein gemaakt wordt met gevaarlijke stoffen en van slechte kwaliteit is, kan die kleding dus niet gerecycled worden en ontstaat er meer afval. (Bron: fairfriday.nl)
• Bovendien is het, door de superlage prijzen en het omzeilen van de wetgeving, voor de Nederlandse winkels moeilijk daarmee te concurreren.

Bespreek de stellingen.

Dia 12: Opdracht

Bespreek de stellingen:

“In Nederland mogen alleen nog producten verkopen die voldoen aan de Europese wetgeving en niet schadelijk zijn voor het milieu. (Web)winkels die zich hier niet aan houden, moeten verboden worden.”

“Ik koop nooit (meer) iets via deze webwinkels.”