Goed voorbeeld doet goed volgen

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Goed voorbeeld doet goed volgen.”

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen. Hoe is het bij hen thuis? Wie is hun goede voorbeeld? Ergeren ze zich aan het schermgedrag van hun ouders? Wat is hun eigen schermtijd?

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia.

“Gezond met je scherm.”

Van mediawijsheid.nl:

“Digitale media inspireren, verbinden en vermaken ons. Maar laten we eerlijk zijn: het is niet altijd alleen maar leuk. Daarom is het tijd om zélf controle te nemen. De Week van de Mediawijsheid 2025 draait om gezonde keuzes maken. Sta stil, kies bewust, en maak van schermtijd weer jóuw tijd.”

Van ggz.nl:

“Je hebt het gevoel dat er van alle kanten beslag wordt gelegd op je aandacht, je wordt het zat om telkens prikkels te moeten verwerken en je wordt moe van te lang achter een scherm zitten. Daarom is het tijd om zélf controle te nemen. Zorg dat je schermgebruik in balans is en niet je leven beheerst.”

Bekijk de video: wat zien de leerlingen gebeuren? Hoe gaat de hoofdpersoon in de video met haar telefoon om? Is dit herkenbaar?

Dia 4: Hoe zit dat

Bespreek de tekst op de dia.

Apps, games, social media. Je smartphone, tablet, tv, smartwatch, laptop, console. Een steeds groter deel van ons leven speelt zich af in de digitale wereld. Maar we weten inmiddels ook dat het belangrijk is om in balans te blijven. Maar dat is soms wel lastig, want veel apps, games en social media zijn gemaakt om jou zo lang mogelijk in die app, game of social te houden.

Zo kun jij zomaar ineens de grip kwijt raken en meer tijd besteden aan je telefoon of game dan je misschien wel zou willen of in de gaten hebt. Herken je dat? Dat je ergens mee bezig bent online en dat het dan ineens een stuk later is dan je dacht? Nou, wij wel in ieder geval…

Want dit geldt niet alleen voor kinderen. Ook volwassenen hebben het behoorlijk moeilijk om afstand te nemen van de schermen.

Wat toch echt belangrijk is. Voor je ogen bijvoorbeeld is het slecht om zo lang kortbij op een scherm te kijken. Maar ook omdat “schermstaren” in de plaats is gekomen van buitenactiviteiten. En naar buiten gaan is erg belangrijk voor je. Zo weten we dat een groen omgeving stress-verlagend werkt en zorgt voor betere concentratie, geheugen en leerprestaties (bron: RIVM). Vooral bij kinderen, maar ook volwassenen. En zij moeten het goede voorbeeld geven aan (hun) kinderen. Daarom gaan we die volwassenen eens een handje helpen.

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Ik vind dat mijn ouders teveel met hun telefoon bezig zijn.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Wat doen ze? En wat doe jij?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Mijn ouders weten helemaal niet wat ik allemaal doe online.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Is dit zo of juist niet? Hoe komt dat?

Dia 7: Stelling (niveau 3)
Bespreek de stelling “Ouders moeten hun eigen schermgebruik beperken in het bijzijn van hun kinderen, want zij zijn het belangrijkste rolmodel voor een gezonde mediabalans.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Is dit zo? Moeten zij jou leren omgaan met schermen? Of moet iemand anders dat doen? Geven zij het goede voorbeeld? Snap je hoe moeilijk het is?

Bekijk de volgende bronnen:

• 10 tips voor gezond schermgebruik: mediawijsheid.nl/tips-en-adviezen
• “Bij Gamewijzer vind je alles wat je als opvoeder wilt weten over populaire games” gamewijzer.nl/
• Gezond schermgebruik”: tips voor ouders. Mediawijsheid.nl

Maak nu een poster voor in de gang/op het plein van de school met daarop:

Een belangrijke tip voor ouders (1 tip per poster, je mag meerdere posters maken). Denk bijvoorbeeld aan:

• “Zo werkt Minecraft en dit vind ik er leuk aan, maar help me met…”
• “Game eens met me mee! Dan weet je hoe het werkt en wat ik zie.”
• “Ik wil regels! Deze regels vind ik fijn:….”

Dia 9: Boekentips bij deze les

Op de dia is een screenshot te zien van de leeslijst Digitale Balans, samengesteld door de Koninklijke Bibliotheek (KB). Deze is te downloaden via bibliotheeknetwerk.nl.

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 6 – Maatschappelijke vraagstukken: De leerling weegt af welke mogelijkheden die heeft om ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken te handelen.

Dia 12: Digitaal burgerschap

“Als ik naar het theater ga, moet ik het kaartje op mijn telefoon laten zien bij de ingang. Een papieren kaartje wordt niet geaccepteerd.”

“Als ik contact met mijn bank wil, moet ik dat via chat of mail doen. Ik kan niet bellen of naar de bank toegaan om iemand te spreken.”

“Als ik belastingaangifte wil doen, moet dat via internet. Ik kan niet via een brief antwoorden.”

“Als ik op de hoogte wil zijn van schoolzaken, moet ik de app downloaden. Ik krijg geen brieven meer.”

Soms worden we door anderen wel gedwongen om met ons scherm bezig te zijn. Maar wat nu als je dat niet wil of kan? Bijvoorbeeld omdat je heel bewust zonder smartphone leeft of omdat je die niet kan betalen? Wat dan?

Dia 12: Opdracht

Bespreek de stelling:

“Een school, bank of overheidsdienst heeft de plicht om iedereen in staat te stellen informatie te ontvangen. Dat kan door een offline alternatief te bieden of door bijvoorbeeld smartphones en laptops ter beschikking te stellen.”