Lkeekr mikjaklek lzeen en shicrejvn

Dia 1, 2 en 3: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Lkeekr mikjaklek lzeen en shicrejvn”

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze? Weten ze wat er staat?

Laat de leerlingen vervolgens zelf proberen het eerste deel van de tekst van Melle te lezen. Wat ervaren ze? Waarschijnlijk is de tekst veel te moeilijk voor ze. Laat ze even proberen en ga vervolgens naar deel 2 van de tekst (dia 3). Bespreek samen de inhoud en de tekst zelf. Wat als je elke tekst moeilijk vind? Tegen welke problemen loop je dan aan? Hoe zou je bv. boodschappen doen als je niet kunt lezen? Of een ondertiteld tv-programma kijken? Of…

Dia 4 en 5: Nu in de media

Week van lezen en schrijven

Van lezenenschrijven.nl:

“In Nederland hebben 3 miljoen mensen van 16 tot en met 75 jaar moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Daardoor hebben ze ook vaak moeite met een computer of een smartphone.

Van 8 tot en met 15 september is de Week van lezen en schrijven. Dan vragen we extra aandacht voor beperkte basisvaardigheden. Dat doen we met het Nederlandse publiek, taalnetwerken, gemeenten en bedrijven. En ook lokale radiostations zetten zich ervoor in.”

Luister eens naar het verhaal van Marco, die 17 was toen hij van school af ging en in een fabriek ging werken. En lees het verhaal van Taalheld 2025 Jako (28 jaar).

Bekijk de video en lees het verhaal van Jako op de volgende dia. Wat vinden de leerlingen van deze verhalen?

Dia 6: Hoe zit dat

Bespreek de tekst op de dia.

“Je bent als volwassene laaggeletterd, als je moeite hebt met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak heb je dan ook beperkte digitale vaardigheden. Dan vind je bijvoorbeeld omgaan met een computer of een smartphone lastig. Niet goed kunnen lezen, schrijven en/of rekenen heeft gevolgen. Je vindt bijvoorbeeld minder snel een baan of hebt minder grip op je geldzaken. Een volwassene die laaggeletterd is, is geen analfabeet. Een laaggeletterde kan wel lezen en schrijven, alleen niet goed genoeg om helemaal mee te doen in de samenleving.

In Nederland zijn er 3 miljoen laaggeletterden (16 tot en met 75 jaar).

Ook jongeren lopen het risico laaggeletterd te worden.

Te veel jongeren:

• hebben aan het eind van de basisschool een achterstand in schrijfvaardigheid;
• hebben aan het eind van de basisschool een lichte achterstand in rekenen en wiskunde;
• hebben als ze 15 jaar zijn een leesachterstand;
• vinden als ze 15 jaar zijn lezen niet leuk.

(Bron: Laaggeletterdheid in Nederland)

Dia 7: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Als je niet goed kunt lezen, ben je minder slim dan anderen.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. De stelling is niet waar. Niet kunnen lezen, zegt niet per definitie iets over je intelligentie.

Dia 8: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Online lezen, zoals op YouTube of Instagram, is ook lezen.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Dit is een “Ja, maar”-stelling. Het klopt. Online lezen is ook lezen, maar wel lezen voor gevorderden. Door de afleiding rondom de teksten is digitaal/online lezen moeilijk dan gewoon lezen op papier. Het lezen van boeken en rijke teksten is essentieel voor de taalontwikkeling.

Dia 9: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Digitale media maken laaggeletterdheid erger.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Deze stelling kan waar zijn, omdat het steeds makkelijker wordt om niet te hoeven lezen. Maar kan ook niet waar zijn omdat er steeds meer digitale media ingericht zijn om juist geletterdheid te ontwikkelen.

Er zijn verschillende manieren om mensen die laaggeletterd zijn te helpen, zoals:

• de Lees Simpel App: daarmee maak je een foto van een tekst en krijg je een samenvatting in eenvoudige taal.
• Steffie.nl: een website die moeilijke dingen op een makkelijke manier uitlegt. Je kunt hier ook stickers bestellen die je op een te moeilijke brief kunt plakken en die vervolgens retour afzender sturen.
• Het DigiTaalhuis (of kijk bij je plaatselijke bieb) van de bibliotheek: daar helpen ze mensen bij het verbeteren van basisvaardigheden, zoals taal, rekenen en digitale vaardigheden.

En jij wat kan jij doen? Jij kan de opdracht uitvoeren!

Bespreek samen de voorbeelden op deze dia. Kijk zeker ook op de website van de plaatselijke bibliotheek om te zien wat het aanbod daar is rondom dit onderwerp! Of ga op bezoek!

Voorkomen is beter dan genezen… dus leer goed lezen, rekenen en schrijven. Boeken lezen is daarvoor erg belangrijk, maar zoals eerder al gezien: “Teveel jongeren vinden als ze 15 jaar zijn lezen niet leuk.” Maar lezen is een essentiële lifeskill.

Jij gaat nu aan de slag als “Taalfluencer”.

Maak reclame voor leren lezen (gebruik de info uit deze les!) of maak reclame voor jouw favoriete boek.

Dat doe je door een video te maken met je Chromebook (bewerk de video met de Google Foto’s app)of laptop (bewerk via Clipchamp of iMovie). Gebruiken jullie Canva op school? Dan mag je die uiteraard ook gebruiken.

Bereid je goed voor voordat je gaat filmen. Schrijf eerst je verhaal uit en ga dan pas opnemen. Werk in tweetallen, maar maak ieder een eigen video.

Bespreek de opdracht goed. Werk met je eigen device, bereid je goed voor en maak er wat moois van!

Dia 13 : Boekentip bij deze les:

Ieder boek past natuurlijk bij deze les. Maar hierbij een paar van onze favorieten.

Voor 9-12 jaar: Mot en de metaalvissers – Sanne Rooseboom

“Mot heet eigenlijk Vlinder. Maar zo noemt alleen haar moeder haar nog. Die wil het liefst een opgeruimd, luchtig kind in een jurkje. Mot is zo niet. Mot houdt van zwarte kleren en van de oude, rommelige stad waarin ze opgroeit.”

Voor 12-15 jaar: Het weeshuis in de azuurblauwe zee – TJ Klune

Linus Baker leidt een rustig, afgezonderd leven en is maatschappelijk werker bij het Ministerie van Toezicht Magische Jongeren. Hij krijgt de bijzondere opdracht te onderzoeken of zes magisch begaafde, maar risicovolle jongeren, die in een weeshuis op een klein eiland wonen, mogelijk een te groot gevaar voor de samenleving opleveren.

Deze opdracht past bij Kerndoel 3 – Democratische waarden: De leerling geeft aan hoe diens handelen verbonden is met democratische waarden.

Dia 16 Het is je recht!

Over moeilijke taal gesproken, vooral overheidssites stonden erom bekend moeilijke taal te gebruiken. Er is veel aandacht geweest voor het versimpelen daarvan. Daar staat immers informatie die voor iedereen begrijpelijk zou moeten zijn.

Maar moeten de overheid nu het niveau van de teksten verlagen of ervoor zorgen dat iedereen voldoende de taal machtig is om ze te begrijpen?
Bediscussieer de stelling op de volgende dia.

Dia 17 Opdracht

“De overheid moet er voor zorgen dat iedereen die in Nederland woont de Nederlandse taal voldoende beheerst om mee te kunnen in de maatschappij.”