Ode aan Annie

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: (C)ode aan Annie. Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze? Hebben ze al iets over dit onderwerp gehoord of gezien in de media? Kennen ze de persoon op de foto?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Dit gedicht (in een poging naar de stijl van Annie MG Schmidt) introduceert het onderwerp. Annie MG Schmidt-dag en – week.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia.

20 mei: Annie MG Schmidt dag.

Van issuekalender.nl:

“20 mei was de verjaardag van de Nederlandse schrijfster Annie M.G. Schmidt. Deze dag is in 1997 uitgeroepen tot jaarlijkse Annie M.G. Schmidt-dag. Annie M.G. Schmidt werd in Nederland vooral beroemd met kinderboeken als Pluk van de Petteflet en Abeltje, Jip en Janneke en kinderversjes als Dikkertje Dap.”

21 mei 2025: De 30e sterfdag van Annie MG Schmidt.

Van maxvandaag.nl:

“(…)op 21 mei 1995, 1 dag na haar 84e verjaardag, overlijdt Annie in haar slaap. Nederland treurt om het verlies van zijn meest geliefde schrijfster.”

14 t/m 25 mei Annie MG Schmidt-(voorlees)week.

Van jeugdbieb.nl:

“In 2025 is het thema van de Annie M.G. Schmidt-week 'Klein', want geen kind is te klein om voorgelezen te worden. Deze feestelijke week wordt gevierd van woensdag 14 mei tot en met zaterdag 25 mei. In die week vinden er activiteiten plaats in boekhandels, bibliotheken én op school.”

Met zoveel aandacht moet Annie MG Schmidt wel een belangrijk historisch figuur zijn in Nederland. Hoe komt dit? Bespreek dit kort en in op de titels op de afbeelding. Hele generaties zijn opgegroeid met deze boeken. Kennen de leerlingen ze?

Dia 4: Annie wie?

Annie MG Schmidt is een van de belangrijkste en bekendste Nederlandse schrijfsters. Ze schreef bekende kinderboeken zoals Jip en Janneke, Minoes en Pluk van de Petteflet.

Ook is zij op genomen in de Canon van Nederland, een overzicht van belangrijke gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederland. Hierop staan verder onder andere Karel de Grote, Willem van Oranje, Rembrandt, de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank. Dat geeft wel aan hoe belangrijk Annie was.

In de boeken van Annie waren kinderen altijd wat ondeugend, ondernemend en stout (zoals in het versje “Ik ben lekker stout”). Een van haar bekendste quotes was dan ook: “Doe nooit wat je moeder zegt, dan komt het allemaal terecht.” Waarmee ze wilde zeggen dat je vooral lekker de wereld moet ontdekken en je eigen beslissingen maken.

In de Annie MG Schmidt week worden door het hele land activiteiten georganiseerd rondom het thema van dit jaar (“Klein”) “…want geen kind is te klein om voorgelezen te worden.”

Er is ook geen kind te groot om voorgelezen te worden…dus luister maar eens goed.

1. Luister een verhaal van Annie op Spotify: Jip en Janneke spelen samen. Hiervoor heb je wewl een Spotify account nodig!
2. Luister de Podcast “Een beetje Nederlands #8 Annie MG Schmidt”. Leuke podcast om te luisteren, duurt ongeveer een kwartier, tekst kan worden meegelezen op de website.
3. Luister naar je leerkracht/docent. Kies zelf een leuk verhaal en lees het voor.

Bespreek daarna (een van) de stelling(en) op de volgende dia(‘s)

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Ik houdt heel erg van lezen en voorgelezen worden.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leidt de discussie en stel kritische vragen. Bespreek het belang van voorlezen bij jonge kinderen en lezen in het algemeen. Later gaan we hier nog dieper op in.

Dia 6: Stelling (niveau 2)

Bespreek de stelling “Alle ouders zouden verplicht moeten voorlezen aan hun kinderen.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leidt de discussie en stel kritische vragen. Onderzoek wijst uit dat behoorlijk wat ouders dit nog steeds doen, maar het aantal neemt wel af (bron: IeneMieneMedia onderzoek). Toch is het heel belangrijk om kinderen al zo vroeg mogelijk voor te lezen en in aanraking te laten komen met taal.

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Lezen is een ouderwetse hobby.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leidt de discussie en stel kritische vragen. De stelling is een uitspraak van een jongere. Deze zag absoluut niet in wat de waarde van lezen was. Je kunt toch ook taal leren door video’s te kijken. Het is echter bewezen dat het lezen van boeken en rijke teksten de beste, effectiefste manier is van taalverwerving en taalontwikkeling.

Dia 8: Lees

Lezen en voorlezen is belangrijk, zeker voor kinderen. Zo leer je de taal, ontwikkel je inlevingsvermogen en doe je kennis op.

En taal heb je je leven lang bij alles nodig. In je werk, om je te uiten en om te denken. Dus lees…

Een gedicht bevat vaak een vorm van rijm en/of herhaling.

De rijm kun je bijvoorbeeld weergeven in een rijmschema. Het rijmschema van het gedicht “De regenworm en zijn moeder” is AABB. Het gedicht “Aan een klein meisje” rijmt volgens schema ABAB. En zo zijn er meer mogelijkheden.

Maar je kunt een gedicht ook heel goed coderen als een soort geheimtaal.

Kijk maar eens op de volgende dia.

Dia 10: Gecodeerd gedicht

Bekijk het gedicht goed. Wat zie je? Herkennen de leerlingen het? Kunnen ze er iets van maken?

Dia 11 en 12: Gecodeerd gedicht (de sleutel)

Nu staat er de sleutel bij. Nu kunnen ze het gedicht decoderen. Geef ze daar even de tijd voor en klik vervolgens naar dia 12.

De volgende tekst verschijnt: Het is het gedicht van Melle. Maar dan gecodeerd.

Alles wat meer dan 1 x voorkomt in het gedicht is hier vervangen door een “code”. Een als-dan redenatie…

“Als er staat 7, dan lees je week”

Deze substitutiemethode is een programmeerconcept, zoals in een spel bijvoorbeeld de als-dan redenatie kan zijn: Als de spatiebalk ingedrukt wordt, springt het figuurtje omhoog. Het herhaal principe geldt hier ook. Ik herken het patroon “aal” dus steeds als ik die combinatie zie typ ik 1.

We gebruiken hier dus substitutie, herhaling en patroonherkenning.

Dia 13: Opdracht

Codeer het gedicht “De regenworm en zijn moeder”. Zoek naar herhalende woorden, zinsdelen of delen van woorden en vervang die door symbolen.

Hoe ver kom jij?

Laat de leerlingen zelf aan de slag gaan met het gedicht. Print hiervoor het bestand Gecodeerde Gedichten uit en geef het gedicht op papier. Geef de leerlingen ruim de tijd om zoveel mogelijk patronen te ontdekken en coderen.

Deze opdracht past bij Kerndoel 6 - Maatschappelijke vraagstukken.

Dia 16 Taal is voor allemaal
Hoogleraar Jelle Jolles (hoogleraar Neuropsychologie) benoemt al in 2020 het belang van lezen. Niet alleen voor jou als individu, maar ook voor jou als Nederlands burger.

Op de volgende pagina zie je “De 10 Redenen waarom lezen belangrijk is” met de link naar burgerschap.

Opdracht:

Bespreek samen welke van deze 10 de belangrijkste zijn. Kom samen tot een top 3. Bespreek de invloed op de maatschappij.

Conclusie? Wat vinden jullie belangrijk en wat is het belang voor de maatschappij?

Dia 17 Tien redenen waarom lezen belangrijk is (en de invloed op burgerschap in 1 zin)

Dia 18: Opdracht

Deze opdracht is best een moeilijk onderwerp. Bepaal zelf of je deze met jouw groep wil doen.

Er gebeurt op dit moment veel in onze maatschappij. Er is kritiek, er zijn protesten, er heerst verdeeldheid in Nederland (over bijvoorbeeld asielzoekers). Kan lezen helpen om deze onrust of verdeeldheid te verminderen?

Gebruik daarvoor deze stelling:

“Als mensen meer zouden lezen, zou ze meer leren over anderen en zou er meer begrip voor elkaar komen.”

Als je de 10 redenen erbij pakt, zou meer lezen er dus voor kunnen zorgen dat mensen verdraagzamer kunnen worden naar elkaar… Of juist meer verschillen ontdekken en de kloof groter maken… Dus naast meer lezen, is er meer nodig.