Ode aan Annie

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: (C)ode aan Annie. Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze? Hebben ze al iets over dit onderwerp gehoord of gezien in de media? Kennen ze de persoon op de foto?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Dit gedicht (in een poging naar de stijl van Annie MG Schmidt) introduceert het onderwerp. Annie MG Schmidt-dag en – week.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia.

20 mei: Annie MG Schmidt dag.

Van issuekalender.nl:

“20 mei was de verjaardag van de Nederlandse schrijfster Annie M.G. Schmidt. Deze dag is in 1997 uitgeroepen tot jaarlijkse Annie M.G. Schmidt-dag. Annie M.G. Schmidt werd in Nederland vooral beroemd met kinderboeken als Pluk van de Petteflet en Abeltje, Jip en Janneke en kinderversjes als Dikkertje Dap.”

21 mei 2025: De 30e sterfdag van Annie MG Schmidt.

Van maxvandaag.nl:

“(…)op 21 mei 1995, 1 dag na haar 84e verjaardag, overlijdt Annie in haar slaap. Nederland treurt om het verlies van zijn meest geliefde schrijfster.”

14 t/m 25 mei Annie MG Schmidt-(voorlees)week.

Van jeugdbieb.nl:

“In 2025 is het thema van de Annie M.G. Schmidt-week 'Klein', want geen kind is te klein om voorgelezen te worden. Deze feestelijke week wordt gevierd van woensdag 14 mei tot en met zaterdag 25 mei. In die week vinden er activiteiten plaats in boekhandels, bibliotheken én op school.”

Met zoveel aandacht moet Annie MG Schmidt wel een belangrijk historisch figuur zijn in Nederland. Hoe komt dit? Bespreek dit kort en in op de titels op de afbeelding. Hele generaties zijn opgegroeid met deze boeken. Kennen de leerlingen ze?

Dia 4: Annie wie?

Annie MG Schmidt is een van de belangrijkste en bekendste Nederlandse schrijfsters. Ze schreef bekende kinderboeken zoals Jip en Janneke, Minoes en Pluk van de Petteflet.

Ook is zij op genomen in de Canon van Nederland, een overzicht van belangrijke gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederland. Hierop staan verder onder andere Karel de Grote, Willem van Oranje, Rembrandt, de Tweede Wereldoorlog en Anne Frank. Dat geeft wel aan hoe belangrijk Annie was.

In de boeken van Annie waren kinderen altijd wat ondeugend, ondernemend en stout (zoals in het versje “Ik ben lekker stout”). Een van haar bekendste quotes was dan ook: “Doe nooit wat je moeder zegt, dan komt het allemaal terecht.” Waarmee ze wilde zeggen dat je vooral lekker de wereld moet ontdekken en je eigen beslissingen maken.

In de Annie MG Schmidt week worden door het hele land activiteiten georganiseerd rondom het thema van dit jaar (“Klein”) “…want geen kind is te klein om voorgelezen te worden.”

Er is ook geen kind te groot om voorgelezen te worden…dus luister maar eens goed.

1. Luister een verhaal van Annie op Spotify: Jip en Janneke spelen samen. Hiervoor heb je wewl een Spotify account nodig!
2. Luister de Podcast “Een beetje Nederlands #8 Annie MG Schmidt”. Leuke podcast om te luisteren, duurt ongeveer een kwartier, tekst kan worden meegelezen op de website.
3. Luister naar je leerkracht/docent. Kies zelf een leuk verhaal en lees het voor.

Bespreek daarna (een van) de stelling(en) op de volgende dia(‘s)

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Ik houdt heel erg van lezen en voorgelezen worden.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leidt de discussie en stel kritische vragen. Bespreek het belang van voorlezen bij jonge kinderen en lezen in het algemeen. Later gaan we hier nog dieper op in.

Dia 6: Stelling (niveau 2)

Bespreek de stelling “Alle ouders zouden verplicht moeten voorlezen aan hun kinderen.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leidt de discussie en stel kritische vragen. Onderzoek wijst uit dat behoorlijk wat ouders dit nog steeds doen, maar het aantal neemt wel af (bron: IeneMieneMedia onderzoek). Toch is het heel belangrijk om kinderen al zo vroeg mogelijk voor te lezen en in aanraking te laten komen met taal.

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Lezen is een ouderwetse hobby.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leidt de discussie en stel kritische vragen. De stelling is een uitspraak van een jongere. Deze zag absoluut niet in wat de waarde van lezen was. Je kunt toch ook taal leren door video’s te kijken. Het is echter bewezen dat het lezen van boeken en rijke teksten de beste, effectiefste manier is van taalverwerving en taalontwikkeling.

Dia 8: Lees

Lezen en voorlezen is belangrijk, zeker voor kinderen. Zo leer je de taal, ontwikkel je inlevingsvermogen en doe je kennis op.

En taal heb je je leven lang bij alles nodig. In je werk, om je te uiten en om te denken. Dus lees…

Lees bijvoorbeeld eens dit gedicht van Annie MG Schmidt.

Lees het eens goed door. Het is een rijmend gedicht, waarbij de zinnen steeds rijmen op de zin ervoor. Dat noemen we een rijmschema AABB.

Een gedicht kan ook een rijmschema hebben ABAB, dan rijmt de eerste zin met de derde zin en de tweede zin met de vierde zin. Zoals in het gedicht op de volgende dia (dia 10: gedicht Aan een klein meisje).

Dia 11 opdracht

• Schrijf zelf een gedicht in rijmschema AABB of ABAB. Dit patroon moet duidelijk herkenbaar zijn!
• Schrijf (net als Annie) een gedicht met een ondeugend, avontuurlijk, beetje stout kind als hoofdpersoon. Misschien wel over jezelf?
• Schrijf een gedicht van minimaal 10 regels.
• Schrijf eerst in klad, maar daarna een mooie versie op een tekenpapier en versier je gedicht met mooie bijpassende illustraties (zoals de boeken van Annie altijd mooi werden geïllustreerd door Fiep Westendorp)

Deze opdracht past bij Kerndoel 6 - Maatschappelijke vraagstukken.

Dia 16 Taal is voor allemaal
Hoogleraar Jelle Jolles (hoogleraar Neuropsychologie) benoemt al in 2020 het belang van lezen. Niet alleen voor jou als individu, maar ook voor jou als Nederlands burger.

Op de volgende pagina zie je “De 10 Redenen waarom lezen belangrijk is” met de link naar burgerschap.

Opdracht:

Bespreek samen welke van deze 10 de belangrijkste zijn. Kom samen tot een top 3. Bespreek de invloed op de maatschappij.

Conclusie? Wat vinden jullie belangrijk en wat is het belang voor de maatschappij?

Dia 17 Tien redenen waarom lezen belangrijk is (en de invloed op burgerschap in 1 zin)

Dia 18: Opdracht

Deze opdracht is best een moeilijk onderwerp. Bepaal zelf of je deze met jouw groep wil doen.

Er gebeurt op dit moment veel in onze maatschappij. Er is kritiek, er zijn protesten, er heerst verdeeldheid in Nederland (over bijvoorbeeld asielzoekers). Kan lezen helpen om deze onrust of verdeeldheid te verminderen?

Gebruik daarvoor deze stelling:

“Als mensen meer zouden lezen, zou ze meer leren over anderen en zou er meer begrip voor elkaar komen.”

Als je de 10 redenen erbij pakt, zou meer lezen er dus voor kunnen zorgen dat mensen verdraagzamer kunnen worden naar elkaar… Of juist meer verschillen ontdekken en de kloof groter maken… Dus naast meer lezen, is er meer nodig.