Week 51 – Voor niks gaat de zon op: wat ben jij waard?

Wat zijn gratis diensten?

Gratis diensten zoals TikTok, Instagram en Google kosten je geen geld, maar bedrijven verdienen er toch veel aan. Hoe werkt dat precies? Wat bieden wij als gebruikers aan deze platforms?

• Gratis platforms gebruiken jouw gegevens om advertenties te verkopen.
• Bedrijven verzamelen data over wat je doet: wat je leuk vindt, zoekt en deelt.
• Hoe meer tijd je doorbrengt op een platform, hoe meer geld het verdient.
• Jij bent het product: bedrijven zoals Google en TikTok verdienen door jouw gedrag te volgen.
• Ze gebruiken algoritmes om je langer op hun platform te houden, zodat je meer advertenties ziet.

-Voorbeelden van gratis diensten:

• Zoekmachines zoals Google, Bing en DuckDuckGo.
• Apps en programma’s zoals Google Documenten, datumprikker en Whatsapp.
• Social Media platformen zoals TikTok, Instagram en X.
• Entertainment zoals YouTube, Twitch en spelletjes.nl.
• Informatieve websites zoals Funda.nl en Wikipedia.

Wat ben je waard?

Een gebruiker kan bedrijven duizenden euro's opleveren. Hoe bepalen bedrijven jouw waarde? En wat betekent dat voor jouw privacy?

• Als je een video kijkt, weet een platform wat je leuk vindt.
• Ze verkopen die informatie aan bedrijven, zodat ze betere advertenties maken.
• Advertentiebedrijven betalen om precies te weten wie jij bent en wat je koopt.
• Hoe actiever je bent, hoe meer geld een bedrijf verdient.
• Elk klikje, zoekopdracht of like is waardevol voor bedrijven.

Bespreek klassikaal:

Wat gebeurt er als jouw data in de verkeerde handen valt?

Voorbeelden:

YouTube: Verdient geld via meerdere stromen. Door advertenties die voor, tijdens en na video's verschijnen, kunnen bedrijven je gedrag volgen. Met YouTube Premium verdienen ze aan abonnementen zonder reclame. Bovendien wordt data zoals je kijkvoorkeuren en interesses verkocht aan adverteerders, waardoor bedrijven je gerichte producten of diensten kunnen aanbieden. Veel van deze advertenties komen later terug op andere websites die je bezoekt of zelfs op je telefoon.

TikTok: Gebruikt data zoals welke video's je bekijkt, hoe lang je kijkt, en wat je leuk vindt om een zeer nauwkeurig profiel van jou op te stellen. Deze gegevens worden gebruikt om advertenties te personaliseren en trends te voorspellen. TikTok deelt deze informatie vaak met derde partijen, zoals marketingbedrijven en zelfs internationale partijen. Je ziet de invloed van TikTok-data terug in advertenties die verschijnen in je zoekmachines of andere sociale media.

Funda.nl: Bij deze zoeksite voor huizen worden jouw zoekopdrachten, zoals prijsklasse, locatie en voorkeuren, opgeslagen en gekoppeld aan advertentiepartners. Data over jouw zoekgedrag wordt gedeeld met financiële instellingen, makelaars en zelfs woninginrichters. Zo ontvangen bedrijven inzicht in jouw koopgedrag en kunnen ze gerichte aanbiedingen doen.Funda.nl: Verzamelt gegevens over jouw zoekopdrachten, zoals locatie en budget, om gerichte advertenties te tonen van makelaars en financiële dienstverleners.

Jij bent meer waard dan je denkt! In deze opdracht ontdek je hoe bedrijven geld verdienen aan jouw gegevens. Hoeveel ben jij waard voor platforms zoals TikTok en Google?

Opdracht

• Kies een gratis app of platform dat je gebruikt (bijv. TikTok, YouTube of Google (zoekmachine)).
• Schrijf op wat je denkt dat de app over jou weet of zou kunnen weten (bijvoorbeeld wat je kijkt of zoekt).
• Bespreek in groepjes:
  • Waarom wil de app deze gegevens hebben?
  • Hoe kunnen ze hier geld aan verdienen?
  • Welke ervaringen heb jij zelf op dit platform?
• Gebruik een voorbeeld om uit te leggen wat een advertentie met jouw gegevens kan doen.

Klassikale opdracht

Onderzoek online: Hoeveel gebruikers heeft een platform zoals TikTok wereldwijd? En hoeveel in Nederland? Schrijf jullie bevindingen op.

Het moederbedrijf van TikTok, ByteDance heeft een wereldwijde jaaromzet van $120 miljard. Hiervan wordt geschat dat $16 miljard afkomstig is uit TikTok advertenties.

Bereken hoeveel een gemiddelde gebruiker per jaar waard is. Wie heeft het juiste antwoord?

Wat vind jij ervan dat je zoveel geld waard bent voor een platform als TikTok? Heeft dit invloed op jouw gedrag met het platform?

Wat kun jij leren van advertenties?

De impact van het verzamelen van data wordt vaak onderschat. Dit terwijl we er online non-stop mee geconfronteerd worden. Door bijvoorbeeld te kijken naar welke advertenties jij of je ouders te zien krijgen kan je inzicht krijgen in het profiel dat er over jou (of je ouders) is opgebouwd.

Opdracht:

1. Bekijk vijf advertenties op je favoriete apps of websites (zoals YouTube, TikTok, of Instagram).
2. Bedenk welke persoonlijke gegevens nodig waren om deze advertenties te laten zien (bijvoorbeeld je leeftijd, locatie, of interesses)
3. Schrijf op wat je verrast heeft aan de advertenties. Denk na: hoe goed passen ze bij jou?
4. Bespreek in de klas: hoe kun je bewuster omgaan met wat je deelt online.

Herhaal deze opdracht thuis met je ouders computer of telefoon.