Dia 1 en 2: Melle
Introduceer de les aan de hand van de titel: “Doorstroom Data”
Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?
Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.
Dia 3: Nu in de media
Bespreek de tekst op de dia en de ervaringen van de leerlingen met de Doorstroomtoets.
Doorstroomtoetsen voor het basisonderwijs
Van rijksoverheid.nl:
“Alle groep 8-leerlingen maken de doorstroomtoets in 2026 tussen 26 januari en 15 februari. De doorstroomtoets vindt elk jaar plaats op 1 of 2 dagdelen in de laatste week van januari of de eerste 2 volle weken van februari. De precieze datum hangt ervan af of de toets digitaal of op papier wordt gemaakt.”
Van omroepzeeland.nl:
“Op deze school zien ze de doorstroomtoets dan ook niet als iets heel belangrijks en dat wordt actief naar de ouders en kinderen gecommuniceerd. "Het is één van de toetsen die we afnemen", zegt directeur Ruud Sturm nuchter. "We zien het als een toets als alle andere, een volgend stapje in de ontwikkeling van de kinderen."
Dia 4: Hoe zit dat (1/2)
Deze tekst is een door CoPilot gegenereerde uitleg met de prompt: “Leg in 200 woorden uit hoe de Doorstroomtoets werkt. Leg de nadruk op het verzamelen van data (antwoorden op vragen) en hoe die data wordt omgezet in informatie (een schooladvies). Leg dit uit op het niveau van een 11 jarige, geschikt voor groep 7.”
Van data naar informatie: hoe werkt de Doorstroomtoets?
De Doorstroomtoets is een toets die leerlingen in groep 8 maken. Het doel van deze toets is om te kijken welk schoolniveau – zoals vmbo, havo of vwo – het beste bij een leerling past. De toets doet dat door data te verzamelen, en dat klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk heel simpel.
Tijdens de toets krijg je allerlei vragen: over taal, rekenen en soms begrijpend lezen. Elke keer dat jij een antwoord invult, wordt dat een stukje data. Het zijn gewoon jouw antwoorden op de vragen.
Als alle leerlingen klaar zijn, worden al die antwoorden door een computer bekeken. De computer telt dan bijvoorbeeld hoeveel vragen je goed had, welke soorten vragen je goed kunt en welke misschien nog moeilijk zijn. Deze ruwe data wordt daarna omgezet in informatie: de computer maakt er een score van die laat zien hoe jij het hebt gedaan.
Die score helpt om te bepalen welk niveau bij jou past. De leerkracht gebruikt deze informatie samen met wat die al over jou weet – zoals hoe je werkt, je inzet en je groei – om een schooladvies te maken. De toets bepaalt dus niet alles, maar geeft extra informatie om een goed passend advies te maken.
Dia 5: Hoe zit dat (2/2)
Schema: Hoe werkt de Doorstroomtoets?
- Vragen beantwoorden: Leerlingen maken de toets en vullen antwoorden in.→ Dit zijn data: allemaal losse antwoorden.
- Data verzamelen: De computer slaat alle antwoorden op.→ Hij ziet hoeveel vragen goed zijn en welke onderdelen sterk of moeilijk zijn.
- Data verwerken: De computer rekent scores uit.→ De data wordt informatie, zoals: “Je scoorde hoog op taal” of “Rekenen was lastig”.
- Informatie samenvoegen: De leerkracht bekijkt de toetsinformatie samen met wat de leerkracht al van jou weet.→ Bijvoorbeeld hoe je werkt, je groei, je inzet.
- Schooladvies maken: De leerkracht maakt een advies dat past bij jouw niveau.→ Bijvoorbeeld: Praktijkonderwijs, VMBO-basis/kader/theoretisch, HAVO of VWO.
Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(’s)
Dia 6: Stelling (niveau 1)
Bespreek de stelling “Een toets meet niet alles wat belangrijk is voor de middelbare school.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Het antwoord is hier overigens “Dat klopt”… werkhouding, creativiteit, inzet, doorzettingsvermogen, executieve functies zijn voorbeelden die niet worden gemeten met een toets. Terwijl die vaardigheden zeker van belang zijn. Welke dingen zijn er van belang voor de middelbare school?
Dia 7: Stelling (Niveau 2)
Bespreek de stelling “Data uit toetsen geeft een eerlijker beeld dan alleen de mening van een leerkracht.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Het antwoord is hier “ja, maar ook nee.” De mening van een leerkracht is altijd subjectief, maar wel van belang. Een toets is een momentopname, de leerkracht ziet de leerling over een langere periode.
Dia 8: Stelling (niveau 3)
Bespreek de stelling “De Doorstroomtoets geeft te veel druk op kinderen.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Waar komt die druk vandaan? Uit zichzelf? Ouders? School? Media?
Doe de toets op https://doorstroomdata.lovable.app en maak de opdrachten:
- Maak een schematische weergave van deze “Sport Scout”-machine. Maak duidelijk:
- Welke data jij erin hebt gestopt (de invoer): welke antwoorden hebben ze gegeven?
- Hoe de machine je data te verwerkt (de verwerking): Kijk bij het eindscherm naar de kolom “verwerking”.
- Welke informatie je hebt gekregen (de uitvoer): welke sport past het best? En welke nog meer en welke percentages horen daarbij?
Je mag dit op je eigen manier doen, bijvoorbeeld een tekening maken, een beslisboom of een stroomschema.
- Doe de toets opnieuw en manipuleer de data. Kun jij de machine “hacken” en op turnen uitkomen? En welke data moet je invoeren om op zwemmen uit te komen?
Laat de leerlingen eventueel in tweetallen werken.
Doe zelf vooraf ook de toets, zodat je weet wat de vragen (data verzamelen) en de uitkomsten (kunnen) zijn.
De data (invoer) zijn dus de gegeven antwoorden op de vragen. De uitvoer is de sport die het beste past en de percentages. Zie screenshot hieronder voor een voorbeeld van de uitvoer.
