Dat is van mij!

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Dat is van mij!”.

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia en ook de cartoon: wat is de grap?

28 januari is de Dag van de Privacy

AI-overzicht van Google (zoekterm: Dag van de Privacy):

“De Dag van de Privacy, ook bekend als Data Protection Day, wordt jaarlijks gevierd op 28 januari en is in het leven geroepen door de Raad van Europa om burgers te informeren over hun privacyrechten en organisaties aan te moedigen hun gegevensbescherming te verbeteren, ter ere van de ondertekening van het eerste Dataprotectieverdrag in 1981. Op deze dag worden er evenementen en campagnes georganiseerd om bewustzijn te verhogen en best practices te promoten, waarbij ook aandacht is voor nieuwe technologieën zoals AI en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

Waarom 28 januari?

Op deze datum werd in 1981 het Europese Dataprotectieverdrag, het eerste internationale juridisch bindende instrument voor gegevensbescherming, ondertekend. “

Dia 4: Hoe zit dat (1/2)

Deze tekst is een door AI-gegenereerde samenvatting van de pagina "Van fototoestel tot online data: hoe privacywetgeving steeds belangrijker werd" op de website van de Autoriteit Persoonsgegevens. Deze tekst is gegeneerd met de prompt: “maak een samenvatting van ongeveer 300 woorden van deze website in een didactische versie voor leerlingen van groep 6/7.”

Van fototoestel tot online data: waarom privacy steeds belangrijker werd

Vroeger maakten mensen foto’s met een gewone camera. De foto’s kwamen in een album, en alleen de mensen die je het liet zien, konden ze bekijken. Tegenwoordig gaat dat heel anders. Met een smartphone kun je een foto maken en die meteen online zetten. Soms kunnen dan heel veel mensen meekijken, ook mensen die je helemaal niet kent. Daarom is privacy belangrijker geworden.

Privacy betekent dat jij zelf mag bepalen wie iets over jou weet. Dat gaat over je naam, je leeftijd en je adres, maar ook over foto’s, filmpjes, je hobby’s en zelfs welke websites je bezoekt. Al deze informatie noemen we persoonsgegevens. Vroeger stonden die gegevens vooral op papier, maar nu staat bijna alles digitaal: in apps, op websites en in computersystemen.

Omdat er steeds meer gegevens digitaal worden verzameld, zijn er regels nodig om mensen te beschermen. In Europa hebben we daarvoor de AVG: de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Deze wet zegt dat organisaties voorzichtig moeten omgaan met jouw gegevens. Ze mogen alleen informatie over jou verzamelen als dat echt nodig is, en ze moeten duidelijk uitleggen waarom ze dat doen.

Dia 5: Hoe zit dat (2/2)

Vervolg tekst.

In Nederland controleert de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) of iedereen zich aan deze regels houdt. Je kunt de AP zien als een soort “privacywachter”. Ze letten erop dat bedrijven, scholen, sportclubs en overheden netjes omgaan met persoonsgegevens. Als iemand zich niet aan de regels houdt, kan de AP ingrijpen.

Privacyregels zijn niet in één keer ontstaan. Toen er nog geen internet was, waren de regels simpel. Maar toen computers, mobiele telefoons en sociale media populair werden, konden bedrijven veel meer informatie over mensen verzamelen. Daarom moesten de regels worden uitgebreid.

Voor kinderen gelden extra beschermingen. Bedrijven mogen niet zomaar gegevens van kinderen verzamelen, omdat kinderen nog niet altijd goed kunnen inschatten wat er met hun gegevens gebeurt.

Kort gezegd: privacywetgeving is steeds belangrijker geworden omdat onze wereld steeds digitaler is. Hoe meer informatie er online staat, hoe belangrijker het is dat jij de baas blijft over jouw gegevens.

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(’s)

Dia 6: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Het is slim om hetzelfde wachtwoord voor alles te gebruiken.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Het antwoord is hier overigens “nee”… Als je maar 1 wachtwoord gebruikt kan een hacker met 1 hack al je accounts overnemen. Meerdere, verschillende wachtwoorden en het gebruik van een wachtwoordmanager is aan te raden.

Dia 7: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Je kunt alles wat je online zet later weer verwijderen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Het antwoord is hier “ja, maar toch niet helemaal.” Er blijven altijd sporen op servers staan. Het mag dan weg zijn van jouw tijdlijn, maar het staan nog steeds ergens online…

Dia 8: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Privacy is niet belangrijk als je niets te verbergen hebt.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Ben je het er mee eens? Waarom wel/niet? Het antwoord hier? Iedereen heeft iets te verbergen, denk aan je pincode of woonadres. Andere mensen met criminele bedoelingen kunnen hier misbruik van maken. Dat geldt voor alle persoonsgegevens.

1. Doe de Wachtwoordkraaktest doen via https://veiliginternetten.nl/wachtwoordkraaktest/.
2. Ontwerp een poster met minimaal 5 tips rondom online privacy & sterke wachtwoorden. Kijk daarvoor naar de afbeelding hiernaast en op de websites veiliginternetten.nl (zoekterm: wachtwoorden) en hoezomediawijs.nl/privacy
3. Presenteer je poster en maak een tentoonstelling van de posters in de school.

Laat de leerlingen eventueel in tweetallen werken.

Stel je voor: in jouw straat hangen camera’s die alles filmen. Handig, want als er iets gestolen wordt, kan de politie snel zien wie het heeft gedaan. Maar die camera’s zien niet alleen diefstal. Ze zien ook wanneer jij naar school gaat, met wie je speelt, hoe vaak je naar de supermarkt gaat en zelfs op welke dagen je niet thuis bent. Al die informatie wordt opgeslagen. Wie bekijkt die beelden? Hoe lang blijven ze bewaard? En wat gebeurt er als iemand die beelden misbruikt?

Sommige mensen vinden camera’s fijn, omdat ze zich veiliger voelen. Maar anderen maken zich zorgen: wat als iemand meekijkt die dat niet mag? Of als de beelden op internet komen? Privacy betekent dat je zelf bepaalt wat anderen over jou weten. Maar als er overal camera’s hangen, heb je daar nog wel controle over? Is veiligheid belangrijker dan privacy, of moeten we een balans vinden

Discussievragen

1. Vind jij het goed dat er camera’s op straat hangen? Waarom wel of niet?
2. Wie mag volgens jou de beelden bekijken en waarom?
3. Wat is belangrijker: veiligheid of privacy? Kun je beide hebben?