Prank, paniek, politie(k)

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Prank, paniek, politie(k)?”

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek de ervaring van Melle, wat herkennen de leerlingen? Kennen ze de trend van TikTok met de zwerver? Wat vinden ze van het voorbeeld met Robin Williams? Is het niet juist fijn om een overleden persoon weer tot leven te zien komen? Wanneer is iets geen grapje meer? Had Melle beter moeten nadenken?

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de teksten op de dia.

“Politie meermaals voor niks uitgerukt om TikTok-prank met AI-inbreker”

Van rtl.nl:

“De politie is de afgelopen tijd meermaals uitgerukt voor meldingen van een inbreker in huis, terwijl het om een AI-foto bleek te gaan. Het gaat om een prank die rondgaat op TikTok, waarbij kinderen hun ouders foppen met een nepfoto van een 'persoon in huis'. De ouders belden vervolgens bezorgd 112.”

Bekijk ook de video waarin de politie aan het woord komt.

“Dochter Robin Williams woest over AI-video's vader: 'Doe ons dit niet aan’”

Van nos.nl:

“De dochter van de overleden Amerikaanse acteur en komiek Robin Williams vraagt haar volgers om haar geen AI-video's van haar vader meer te sturen. "Als je enig fatsoen hebt, stop dan met hem dit aandoen, en mij. Met iedereen dit aandoen eigenlijk", schrijft ze op Instagram.”
Ga in op waarom iemand zo’n nep-video zou maken. Wanneer is het grappig, wanneer gaat het te ver? En zoals het geval van Melle: wie moet hier straf krijgen? Melle of de tool die het mogelijk maakt?

Dia 4 & 5: Hoe zit dat

Bespreek de tekst op de dia en bekijk de video met uitleg over “Echt of nep”

Dat er ineens heel veel te doen is over AI-video’s komt onder andere door OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT. Zij presenteerden deze week Sora v2, hun nieuwe AI videomaker.

Van nos.nl:

“OpenAI belooft dat deze versie nog realistischer video's maakt dan z'n voorganger. En waar de eerste Sora alleen nog beelden afleverde, biedt versie 2 ook video's met geluid, zoals stemmen, muziek en geluidseffecten. De software is nu alleen te gebruiken door Amerikanen en Canadezen met een uitnodiging. Later volgt de rest van de wereld.”

En zo wordt het dus steeds makkelijker om zelf nep-video’s te maken en steeds moeilijker om te zien wat echt of nep is…

Bekijk de YouTube short video hiernaast maar eens.

Hoe het maken van zo’n video werkt? We vroegen het aan AI…

Volgens Google Gemini:

“Stel je voor dat je een super slimme robot hebt die heel veel foto's en video's van een persoon heeft gezien. De robot onthoudt hoe die persoon eruitziet en klinkt. Met behulp van een paar nieuwe woorden en instructies kan de robot een nieuwe video maken. Het is eigenlijk alsof de robot de stem en het uiterlijk van die persoon "leent" om een toneelstukje te spelen dat nooit echt is gebeurd. Dit is wat er is gebeurd met de AI-prank en de video's van Robin Williams.”

Bekijk ook de video op deze dia waarin op een laagdrempelige manier wordt uitgelegd hoe AI werkt.

Wat vind jij ervan?

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s)

Dia 6: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Een grap is alleen grappig als iedereen erom kan lachen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Maak de vertaling naar de situatie van Melle. Is dat grappig? De grap is ook heel vaak wel goed afgelopen, is het dan wel grappig? Hoe kun je inschatten of de ontvanger jouw grap ook als grap ziet? “Het was maar een grapje” is heel vaak gehoord, maar toch ook vaan aanleiding van ruzie en verdriet. Hoe voorkom je dat?

Dia 7: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Het moet online altijd duidelijk zijn of iets AI is of niet”. Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Hoe gaan we dat doen? En hoe zorgen we dat iedereen zich daar dan ook aan houdt? Wat als mensen dat niet doen?

Dia 8: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Iemand die een grap maakt met AI, is de enige die schuld heeft als er iets misgaat. En moet dus ook voor de gevolgen opdraaien (bv. schade betalen).” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Maak de vertaling naar de situatie van Melle. Politie-inzet kost geld, moet zij dat dan betalen? Moet ze een boete krijgen? En hoe meet je de gevolgen in het geval van de dochter van Robin Williams?

Bekijk de 4 afbeeldingen van Melle op deze dia. Kunnen de leerlingen zien welke met AI zijn gemaakt en welke niet? Al deze afbeeldingen hebben al in vorige lessen gezeten, zagen ze toen al dat er met AI gewerkt was?

Antwoord: alleen de uiterst linkse afbeelding is niet door AI gemaakt. De andere wel.

Op dia 10 is een cirkel om het Gemini-logo in de afbeeldingen 1 en 3 gezet, dat aangeeft dat de afbeelding met Google Gemini is gemaakt. Hadden ze dat al gezien? In de lessen was dat logo niet zichtbaar, want dat was er afgeknipt of verborgen. Wat vinden ze daarvan?

De tweede afbeelding heeft geen logo, pictogram of watermerk en zou ook zomaar door iemand getekend kunnen zijn. Dat is niet het geval, deze is gemaakt door ChatGPT (die deze stijl wel heel vaak gebruikt, dat zou een aanwijzing kunnen zijn). Welke aanwijzingen zijn er om dat te zien? Weinig… Het haar van Melle links en de pilotenbril zijn wat vreemd van vorm, dat zou een aanwijzing kunnen zijn. Om zeker te zijn hebben we de afbeelding geüpload naar ImageWhisperer. Deze AI-herkennistool kan met Zeer Hoge Zekerheid zeggen dat deze afbeelding AI is. Wat dus klopt.

De linkse afbeelding is gemaakt door een echte illustrator.

Dia 12: Opdracht

Maak een pictogram voor AI inhoud.

Het zou makkelijk zijn als er een pictogram zou bestaan dat makkelijk aan alle AI-content kan worden toegevoegd. Een duidelijk teken, als een soort verkeersbord of de pauzeknop.

Jij gaat dat nu ontwerpen.

Maak een (digitale) tekening van jouw pictogram en beschrijf waar het voor staat en waarom jij ervoor gekozen hebt.

Upload jouw pictogram naar de Padlet https://padlet.com/bkonderwijsadvies/AIpictogram (of scan de QR-code). Misschien gaan wij dan voortaan jouw pictogram in onze lessen weergeven als we AI gebruiken…

Uit de uploads op deze Padlet zullen wij 1 pictogram kiezen wat wij voortaan gaan gebruiken in de PowerPoint wanneer wij AI hebben ingezet.

Dia 13: Boekentips bij deze les

Voor 9-12 jaar: Offline – Marco Kunst

“Het is het jaar 2046. Robots printen nieuwe steden. Drones vliegen af en aan. Mike verhuist naar de stad Nieuw Babylon, waar iedereen altijd online is. De virtuele en de echte wereld lopen steeds verder in elkaar over. De toekomst lijkt mooier dan ooit.” (leesbevorderingindeklas.nl)

Voor 12-15 jaar: Deepfake – Max van Olden

“Op een dag komt Liz’ beste vriendin Brenda niet opdagen op school. De appjes die Liz stuurt, worden niet gelezen en Brenda’s sociale media zijn helemaal gewist. Liz snapt er niks van. Dan hoort ze dat Brenda in coma in het ziekenhuis ligt. Liz’ broer Jurgen gedraagt zich raar. En waarom gaat hij ineens zo veel om met Brenda’s ex Kevin? Liz vertrouwt het niet en kijkt stiekem op zijn computer. Daar vindt ze een naaktfilmpje van Brenda. Hoe komt haar broer aan dit filmpje? Heeft Kevin hier iets mee te maken? Liz gaat op onderzoek uit en al snel blijkt dat niets is wat het lijkt.” (kinderboeken.nl)

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 6 – Democratische waarden: De leerling geeft aan hoe diens handelen verbonden is met democratische waarden..

Dia 16: Regels voor AI

AI is hot, AI komt steeds meer in onze levens. Zoals in deze les duidelijk is geworden, wordt het steeds moeilijker om te bepalen wat echt is en wat nep.

En dat kan grote gevolgen hebben…

Binnenkort zijn er verkiezingen. Er zullen misschien wel politieke partijen zijn die AI-content gebruiken om stemmen te winnen. Of mensen gebruiken een AI tool om hen te helpen kiezen.

Bespreek de situaties op de volgende dia.

Wat vinden de leerlingen van de foto’s op de dia’s? Zijn ze realistisch? Ze zijn met 1 korte prompt gemaakt met Google Gemini. Zo makkelijk is het… “Wees niet bang voor de technologie, wees bang voor de mens die de technologie inzet…”

Dia 17: Opdracht

Wat vinden jullie van onderstaande situaties? (Ze zijn allemaal echt.)

1. De BBB liet een campagnelied maken door AI.
2. De PVV-leider Wilders deelde een AI-afbeelding op zijn X account.
3. Een AI-tool die gevraagd werd om stemadvies haalde de VVD en de PVV door elkaar.
4. De AI-stemhulp OpenVerkiezingen kan jou helpen om een betere keuze te maken voor de Tweede Kamerverkiezingen
5. In Amerika deelde Donald Trump (nep)foto’s waarop het leek alsof Taylor Swift hem steunde om stemmen te winnen.

Bespreek de situaties, zijn er risico’s? Welke? Misinformatie kan erg schadelijk zijn, zeker als het verkiezingen beïnvloedt. Andere toepassingen kunnen minder kwaad: bijna alle politieke partijen laten hun verkiezingsprogramma door AI nakijken op schrijfstijl en spelling. Dat heeft geen invloed op de inhoud. Waar ligt de grens?