De Derde Dinsdag

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “De Derde Dinsdag”

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze? Weten ze wat er staat?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek de ervaring van Melle, wat herkennen de leerlingen? Wat weten ze van de huidige politieke situatie? Wat zouden ze zelf voor plannen willen maken voor een mooier Nederland in het algemeen? En als je het toespitst op digitale zaken?

Dia 3: Nu in de media

Prinsjesdag

Van koninklijkhuis.nl:

“Op dinsdag 16 september 2025 is het Prinsjesdag. De Koning spreekt tijdens een Verenigde Vergadering der Staten-Generaal de Troonrede uit. In de Troonrede staan de belangrijkste plannen van de regering voor het komende jaar. Daarna biedt de minister van Financiën in de plenaire zaal van de Tweede Kamer de Miljoenennota en de Rijksbegroting 2025 aan.“

Bespreek de begrippen: Troonrede en Miljoenennota met behulp van de volgende dia.

Dia 4 en 5: Hoe zit dat

“In de Miljoenennota staan de verwachte ontwikkelingen, belangrijkste plannen en keuzes van het kabinet voor het komende jaar. De Miljoenennota beschrijft wat die plannen kosten en geeft de financiële- en economische situatie van Nederland weer.” (bron: rijksoverheid.nl)

In makkelijke taal: in de Miljoenennota beschrijft de regering de plannen die ze hebben, wat die kosten en hoe Nederland qua geld ervoor staat. In de Troonrede geeft de regering in het algemeen aan wat de belangrijkste plannen voor het land zijn. De koning leest die voor.

Op de Miljoenennotaposter (handleiding bij deze poster via deze link) op de volgende dia kun je zien wat de verwachte uitgaven en inkomsten zullen worden.

Wat zou jij doen als je in de regering zat? Waar zou jij het meeste geld aan uit willen geven? Wat zou jij willen regelen in Nederland?

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 6: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Iedereen moet een gratis computer van school krijgen.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom is dat belangrijk? Moet je altijd met een computer leren? (Nee, maar je moet wel leren met een computer te werken.)

Dia 7: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Alle kinderen moeten verplicht leren programmeren in de les, want dat is de toekomst.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom is het belangrijk om te leren programmeren? Moet iedereen dan echt een site kunnen programmeren? (economisch: Nederland heeft veel te weinig programmeurs. Algemeen: basaal leren programmeren leert je stapsgewijs en doelgericht werken en je begrijpt beter hoe digitale dingen werken.)

Dia 8: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Smartphones en social media moeten worden verboden voor kinderen onder de 14.” Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat vinden zij? Er zijn negatieve efeecten aan smartphones en social media, is dat reden genoeg om ze te verbieden? Of kan het ook anders?

Maak groepjes van 3*. Jullie vormen met je groepje het nieuwe Ministerie van Digitale Zaken.

• Op de volgende dia staan 5 onderwerpen.
• Kies er 3 uit. De 3 die jullie het belangrijkste vinden. Bespreek samen waarom jullie juist die 3 onderwerpen het belangrijkst vinden en wat je als doel wilt bereiken
• Bedenk bij elk onderwerp een plan. Hoe denken jullie je doel te bereiken?
• Maak vervolgens een digitale presentatie waarin je jullie plannen uitleggen.
• Houd met je groepje de presentatie voor de klas. Iedere leerling presenteert een van de plannen. Maximaal 1 minuut per plan, dus maximaal 3 minuten presenteren per groepje.

*Als groepjes van drie niet uitkomt of als jij liever met tweetallen werkt, maar dan (een) groepje(s) van 2. Een groepje van 2 mag 1 onderwerp laten vallen. Het onderwerp dat zij het minst belangrijk vinden.

Laat de leerlingen kort online onderzoek doen naar de onderwerpen.

Dia 10: Opdracht

Hier zie je de onderwerpen waar de leerlingen uit mogen kiezen. Laat ze de onderwerpen onderzoeken door online rond te kijken.

1. Online pesten. Wat doen we als kinderen elkaar via de computer of telefoon pesten? Hoe zorgen we dat dit niet meer gebeurt? Kinderen SoVa leren of kinderen niet meer online laten? Informatie via https://www.hoezomediawijs.nl/cyberpesten/
2. Fake news. Hoe zorgen we dat mensen niet zomaar alles geloven wat op het internet staat? Zeker met de komst van AI is er steeds meer nepnieuws… Hoe bepaal jij wat waar is? Informatie via https://www.hoezomediawijs.nl/nepnieuws/
3. Gamen en social media zijn verslavend. Hoe zorgen we dat kinderen niet te veel op schermen zitten, maar ook nog buiten spelen? Verbieden? Wat kunnen ouders hierin doen? Informatie via https://www.jouwkindonline.nl/
4. AI & Robots. Ai en robots nemen veel werk over, verbruiken veel energie en ze worden steeds “slimmer”. He zorgen we dat de mensen de baas blijven en we AI en robots goed gebruiken? Informatie via https://www.hoezomediawijs.nl/kunstmatige-intelligentie/
5. De digitale kloof. Niet iedereen heeft gelijke kansen, er zijn kinderen die geen toegang tot internet of laptop hebben, terwijl steeds meer dingen alleen digitaal kunnen. Hoe zorgen we dat iedereen mee kan doen? Informatie via https://www.mediawijs.be/nl/dossiers/digitale-inclusie

Dia 11 : Boekentip bij deze les:

Voor 9-12 jaar: Het ministerie van Oplossingen – Sanne Rooseboom

“Nina is een avontuurlijk meisje van 11 jaar dat niet van stilzitten houdt. Haar vader is postbode en als hij op een dag een brief aan het mysterieuze Ministerie van Oplossingen mee naar huis neemt, schreeuwt die er natuurlijk om gelezen te worden. De brief is van de 9-jarige Ruben die op school gepest wordt door de gemene Sophia en haar vriendinnen. Hij hoopt dat het ministerie hem kan helpen dit op te lossen.”

Voor 12-15 jaar: Complot: de spannendste samenzweringstheorieën (en zijn ze waar?) – Jan Paul Schutten

In dit boek lees je over de spannendste complotverhalen, zoals: Is de aarde eigenlijk wel rond? Hebben er echt mensen op de maan gestaan? Wordt de wereld geregeerd door een geheim genootschap? Wat zit er in vaccins? Bestaan vogels wel? En nog veel meer. Maar je krijgt ook tips om zelf uit te vinden of iets waar is of niet. Best handig in een tijd waarin elke dag weer nieuwe verhalen worden verzonnen en op internet komen.”

Deze opdracht past bij Kerndoel 3 – Democratische waarden: De leerling geeft aan hoe diens handelen verbonden is met democratische waarden.

Dia 14: Het is je recht!

Wereldwijd wordt de toegang tot internet steeds meer erkend als een fundamenteel mensenrecht, voornamelijk vanuit de gedachte dat het internet een onmisbaar middel is om andere rechten (zoals vrijheid van meningsuiting en toegang tot informatie) uit te oefenen. Hoewel het geen officieel mensenrecht is in alle internationale verdragen, zien VN-rapporten en Europese instanties het afschermen van internet als een schending van internationale wetten.

Iedereen zou dus toegang tot internet moeten hebben. Bespreek de stelling.

Dia 15: Opdracht

In Nederland is het internet niet afgesloten en in principe voor iedereen toegankelijk. Maar niet iedereen heeft de mogelijkheden (door bv. geldgebrek) om thuis, altijd en overal online te gaan. Bespreek de stelling.

“De overheid moet er voor zorgen dat ieder huishouden in Nederland een internetaansluiting en een apparaat krijgt waarop online kan worden gegaan, bv. een laptop.”