Spot aan, mic aan!

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Spot aan, mic aan!”

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?
Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen: wat ging er mis bij de eerste opname? Wat hadden Melle en Noor nodig? Waar denkt Melle aan voordat ze de podcast online zet?

Dia 3: In de media

Bespreek de tekst op de dia.

Spot aan! én International Podcast Day

Van kinderboeken.nl:

“We gaan de planken op!” Zo begint de uitleg over het thema van de 72e Kinderboekenweek, van 30 september t/m 11 oktober 2026. In boeken kun je alles beleven: de ene keer ben je een beroemde zanger op een uitverkocht concert, de andere keer degene die de hele klas aan het lachen maakt.

Van internationalpodcastday.com (vertaald):

Op 30 september wordt over de hele wereld gevierd hoe krachtig podcasts zijn. De organisatie roept iedereen op om zijn lievelingspodcast te delen met anderen, podcastmakers te bedanken en… zelf podcaster te worden als je dat nog niet bent!

Vraag: wie kent de Kinderboekenweek? Wie luistert weleens een podcast, en welke? Waarom zouden deze twee dagen zo goed bij elkaar passen?

Dia 4: Hoe zit dat

Een podcast is een soort radioprogramma dat je kunt luisteren wanneer jij wilt: in de auto, op de fiets of in bed. De naam is een mix van ‘iPod’ (een oude muziekspeler) en ‘broadcast’, het Engelse woord voor uitzending. Een podcast bestaat meestal uit losse afleveringen. Er zijn podcasts over sport, geschiedenis, spannende verhalen en… boeken!

Een goede podcast klinkt vaak heel spontaan, maar er zit bijna altijd een plan achter: het scenario. Daarin staat wie er praat, welke onderwerpen aan bod komen en hoe je begint en afsluit. Daarna volgt het opnemen, het knippen en plakken (bewerken) en soms het online zetten (publiceren).

Als je een podcast maakt, ben jij de maker. Dan denk je ook na als een maker: voor wie maak ik dit? Wil iedereen die meepraat online te horen zijn? En mag ik muziek van iemand anders gebruiken? Muziek is vaak beschermd door auteursrecht, dus kies rechtenvrije muziek of maak zelf een geluidje.

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia’s.

Dia 5: Stelling 1 (niveau 1)

Bespreek de stelling “Een podcast is gewoon ouderwetse radio in een nieuw jasje.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Wat zijn overeenkomsten en verschillen? Denk aan: luisteren wanneer je wilt, iedereen kan het maken, geen zendtijd. Wie luistert er radio en wie podcasts?

Dia 6: Stelling 2 (niveau 1)

Bespreek de stelling “Een boek lezen is beter dan een luisterboek luisteren.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Tellen luisterboeken ook als lezen? Wat doet je hoofd anders bij lezen en bij luisteren? Denk ook aan kinderen voor wie lezen lastig is.

Dia 7: Stelling 3 (niveau 1)

Bespreek de stelling “Met een telefoon kun je net zo’n goede podcast maken als in een echte studio.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Wat heb je echt nodig voor goed geluid? Een stille ruimte, dicht bij de microfoon praten en een koptelefoon maken vaak meer uit dan dure spullen.

Dia 8: Stelling 4 (niveau 2)

Bespreek de stelling “Een podcast over een boek zonder spoilers is saai.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Hoe maak je luisteraars nieuwsgierig zónder het einde te verklappen? Denk aan een cliffhanger, een vraag aan de luisteraar of een kort fragment.

Dia 9: Stelling 5 (niveau 2)

Bespreek de stelling “Wie een podcast maakt, is verantwoordelijk voor alles wat erin gezegd wordt.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Ook voor wat een gast zegt? Wat doe je als iemand in jouw podcast iets gemeens of onwaars zegt? Je kunt knippen: de maker beslist wat er te horen is.

Dia 10: Stelling 6 (niveau 2)

Bespreek de stelling “Je mag in je podcast een eerlijke, negatieve mening geven over een boek.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Eerlijkheid is waardevol, maar hoe breng je kritiek netjes? Bespreek het verschil tussen ‘dit boek is stom’ en ‘het middenstuk vond ik te langzaam, omdat…’.

Dia 11: Stelling 7 (niveau 2)

Bespreek de stelling “Podcastmakers die geld krijgen om een boek aan te prijzen, moeten dat vertellen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Introduceer reclame en sponsoring. Waarom is het belangrijk dat je weet of iemand betaald wordt? Verandert dat hoe je naar de tip luistert?

Dia 12: Stelling 8 (niveau 3)

Bespreek de stelling “Muziek van internet mag je gebruiken, als je de maker maar noemt.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Een naam noemen is niet hetzelfde als toestemming hebben. Leg uit wat auteursrecht en rechtenvrije muziek zijn, en waar je die kunt vinden.

Dia 13: Stelling 9 (niveau 3)

Bespreek de stelling “Door podcasts en luisterboeken gaan kinderen minder zelf lezen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Laat leerlingen hun eigen gedrag onderzoeken. Kan een podcast je juist aan het lezen krijgen, zoals bij Melle? Of kost luisteren tijd die je anders aan lezen besteedt?

Dia 14: Stelling 10 (niveau 3)

Bespreek de stelling “Iedereen kan een podcast maken, daardoor weet je minder goed wie je kunt vertrouwen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Wie zit er achter een podcast? Hoe check je of iemand weet waar hij het over heeft? Koppel aan eerdere lessen over bronnen en nepnieuws.

Spot aan op jouw lievelingsboek!

Maak een podcast van 4 tot 5 minuten over je lievelingsboek. Jij bent de expert, je luisteraars zijn leeftijdsgenoten die twijfelen of ze het boek gaan lezen.

Schrijf eerst een volledig scenario en neem de podcast daarna echt op als het kan.

Je scenario heeft: een intro met jingle, korte inhoud zonder spoilers, een ‘spot aan’ op je favoriete personage, een interview of gesprek, jouw eerlijke mening met cijfer en eindig met 3 tips.

De leerling is hier de expert: niemand kent zijn of haar lievelingsboek zo goed. Het scenario is voor iedereen verplicht; opnemen als het kan. Lukt opnemen niet, laat leerlingen hun scenario dan live ‘uitzenden’ voor de klas.

Voorbeeld opbouw scenario (op de dia):

• 0:00 – Intro + jingle: naam podcast, wie zijn wij?
• 0:30 – Het boek: titel, schrijver, waar gaat het over?
• 1:30 – Spot aan! Ons favoriete personage
• 2:30 – Interview met een klasgenoot
• 3:30 – Onze mening + cijfer
• 4:15 – Outro: 3 tips voor de luisteraar

Werkwijze:

1. Kies je boek, een podcastnaam en je doelgroep.
2. Schrijf je scenario met tijden per onderdeel.
3. Regel je techniek: opname-app, stille plek, koptelefoon.
4. Maak een proefopname van 30 sec. en luister kritisch terug.
5. Neem op, knip de ‘ehs’ eruit en voeg je jingle toe.
6. Check: toestemming van iedereen die je hoort? Rechtenvrije muziek?

Deze opdracht past bij:

• Kerndoel 4 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.

Dia 18: Digitaal burgerschap

Bespreek de volgende situatie:

In de wijk van groep 8 van basisschool De Kompasroos wil de gemeente de kleine bibliotheek sluiten om geld te besparen. Volwassenen praten erover in de buurtapp en in de krant, maar niemand vraagt wat kinderen ervan vinden. Terwijl zij daar elke week boeken lenen, huiswerk maken en naar voorleesmiddagen gaan. Voor sommige kinderen is het de enige plek waar ze rustig kunnen lezen.

De klas besluit een podcast te maken: ‘Spot aan op onze bieb’. Ze interviewen de bibliothecaris, een oudere buurvrouw die er elke dag de krant leest, een vader die de sluiting wél een goed idee vindt en kinderen uit groep 3. De podcast wordt gedeeld via de schoolwebsite en komt terecht bij de wethouder. Die nodigt de klas uit om te komen praten op het gemeentehuis, nog voordat de gemeenteraad een besluit neemt. Ineens luisteren volwassenen wél naar wat kinderen te zeggen hebben.

Denkvragen

• Waarom is het belangrijk dat kinderen ook een stem hebben bij beslissingen over hun buurt?
• Waarom liet de klas ook iemand aan het woord die de sluiting wél een goed idee vond?
• Welk onderwerp in jouw school of buurt verdient een ‘spot aan’, en hoe zou jij het onder de aandacht brengen?