In deze les kijken we terug op wat we eerder hebben geleerd over media, voorspellingen en ons eigen online gedrag. Tijdens de Mediabegrip‑les na de kerstvakantie maakten jullie outrageous predictions over de toekomst van technologie en onderzochten jullie hoe media jullie dagelijks leven beïnvloeden. Vandaag gebruiken we die inzichten opnieuw: we vergelijken onze voorspellingen met wat we nu weten én we onderzoeken hoe we zelf met media omgaan.
Daarna kijken we vooruit naar de zomervakantie. Wat ga je online doen, zoals foto’s maken, muziek luisteren of contact houden met vrienden? En wat wil je juist offline doen, zoals lezen, sporten of de natuur in? Met behulp van de zelftest op digitalebalans.nl ontdek je hoe jouw digitale balans eruitziet en hoe je die in de vakantie kunt verbeteren.
Tot slot bespreken we in het burgerschapsgedeelte een maatschappelijk vraagstuk: mogen ouders op vakantie bepalen dat iedereen een week offline moet zijn? Wat betekent vrijheid, verantwoordelijkheid en afspraken maken binnen een gezin?
Lesdoel(en)
De leerling werkt in deze lessen aan de onderstaande definitieve (concept)Kerndoelen
- Kerndoel 22 - De leerling zet digitale technologie en digitale media in.
- Onderdeel A: De leerling zet digitale systemen functioneel in.
- Kerndoel 23 - De leerling creëert digitale producten.
- Onderdeel A: De leerling gebruikt passende werkwijzen bij het creëren en gebruiken van verschillende typen digitale producten.
- Kerndoel 24 - De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld.
- Onderdeel A: De leerling gaat veilig om met digitale systemen, data en de privacy van zichzelf en anderen.
- Onderdeel B: De leerling maakt weloverwogen keuzes in het gebruik van digitale technologie en digitale media.
Achtergronden bij deze les
- 50 leuke dingen zonder scherm…
“1. Speel een ouderwets bordspel.
2. Maak een legpuzzel.
3. Lees een boek.
4. Ga iets bakken uit een kookboek.
5. Maak van je woonkamer een disco.
6. Speel een potje kaarten.
7. Ga oude fotoalbums, plakboeken of opbergdozen van vroeger bekijken.
8. Lak elkaars nagels.
9. Pak de LEGO bak en ga met LEGO bouwen.
10. Pak pen en papier en schrijf een verhaal.”Lees verder op voormijnkleintje.nl
- Dit is waarom je meer offline wil zijn
“Minder op onze telefoon kijken betekent dus meer rust, meer productiviteit, meer creativiteit, betere sociale contacten en meer concentratie. Moeten we die smartphone dan maar helemaal de deur uitgooien? Het korte antwoord is ‘nee’. Daar word je waarschijnlijk ook niet gelukkig van, want dan komt je vriend FOMO weer om de hoek kijken. Het gaat om het vinden van de juiste balans.” Lees meer op: vpro.nl
Dit is de laatste reguliere les van dit schooljaar. Volgende week verschijnt er nog een algemene les als afsluiting van het schooljaar.
Wij wensen jullie allemaal een hele fijne zomervakantie!
In deze les zijn AI-afbeeldingen en teksten gebruikt.
PowerPoint
Download de PowerPoint en pas deze naar wens aan.
Leestekst
Samen lezen? Print de leestekst uit.
Online presentatie
Uitwerking per dia
Dia 1 en 2: Melle
Introduceer de les aan de hand van de titel: “Leve de vakantie!”
Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?
Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.
Dia 3: Nu in de media
Bespreek de tekst op de dia en bekijk de video’s.
juli 2026: Zomervakantie
De zomervakantie 2026 staat voor de deur, en het wordt weer een onvergetelijke tijd!
Afhankelijk van waar je woont, start de vakantie op 4 juli (Regio Noord), 11 juli (Regio Zuid) of 18 juli (Regio Midden).
Voor iedereen eindigt de vakantie tussen 16 en 30 augustus, zodat iedereen fris terugkeert voor het nieuwe schooljaar.
Dit betekent niet dat leerlingen in het noorden langer vrij hebben, maar daar begint het nieuwe schooljaar dus eerder.
Of je nu op vakantie gaat, thuisblijft of leuke dingen in de buurt doet — geniet er goed van! Het is een perfecte tijd om te ontspannen, te spelen, te ontdekken en herinneringen te maken.
Zorg dat je genoeg tijd maakt voor zwemmen, lezen, fietsen of gewoon niets doen. De zomer staat voor plezier, vrijheid en zonneschijn.
We wensen iedereen alvast een hele fijne zomervakantie!!!
Dia 4: Hoe zit dat
In een vorige les van Mediabegrip maakten jullie voorspellingen over de toekomst van media. We hadden het over “outrageous predictions” — gekke, grappige of slimme ideeën over wat er in de toekomst zou kunnen gebeuren, zoals de voorspelling dat er dit jaar een AI directeur van een groot bedrijf zou gaan worden.
Misschien dacht jij dat robots je huiswerk zouden maken, of dat je met een bril filmpjes kon kijken zonder telefoon. Zoek maar eens terug naar dat digitale document. We vroegen je ook naar jouw eigen mediagebruik in 2026.
Nu is het tijd om terug te kijken. Welke voorspellingen kwamen een beetje uit? En hoe gebruik jij zelf media? Kijk eens naar je schermtijd: hoeveel uur per dag ben je online? En wat doe je dan? Spelletjes, filmpjes, chatten, leren?
Bovendien is de zomervakantie een mooie tijd even stil te staan bij je digitale balans. Dat betekent dat je genoeg tijd hebt voor school, vrienden, buiten spelen én schermtijd.
En dan… vooruitkijken! De zomervakantie komt eraan. Wat ga jij doen met en zonder media? Misschien maak je foto’s van de camping, luister je muziek of kijkt een filmpje. Maar misschien wil je ook zwemmen, wandelen of een boek lezen.
Online en offline horen allebei bij jouw leven. Als je daar goed over nadenkt, kun je genieten van beide werelden — met én zonder wifi.
Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).
*Het betreft de eerste les na de kerstvakantie (Week 2 2026). In die les is aangegeven dat we in de laatste les van het schooljaar een terugkoppeling zouden doen naar die les. Bespreek nu nogmaals hun voorspellingen. Zaten ze in de buurt? Zijn er voorspellingen uitgekomen?
Heb je de voorspellingen niet (meer)? Deze les kun je ook zonder die informatie doen.
Dia 5: Stelling (niveau 1)
Bespreek de stelling “Ik heb zelf controle over mijn schermtijd.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat vind jij? Is dat zo? Of hebben anderen (bv. ouders) daar ook iets over te zeggen? En wat is de invloed van de algoritmes? Heb jij echt de controle of ben je ongemerkt altijd langer bezig dan je dacht?
Dia 6: Stelling (Niveau 2)
Bespreek de stelling “Ik wil bewuster omgaan met mijn online gedrag.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat vind jij? Is dat zo? Waar ga je dan op letten? Alleen op de tijd of ook op sociaal gedrag?
Dia 7: Stelling (niveau 3)
Bespreek de stelling “Offline zijn helpt om tot rust te komen.”
Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat vind jij? Is dat zo? Wist je dat het goed voor je is om af en toe offline te gaan? Kijk eens op: https://hetkanwel.nl/nationale-offline-dag/
Opdracht
Opdracht:
Titel: Mijn Digitale Vakantieposter
- Doe de zelftest 8–11 jaar of 12-18 jaar op digitalebalans.nl (alleen of met de hele klas). Als je deze met de hele klas doet kun je een rapportage van je groep opgestuurd krijgen. Dit kan interessante inzichten opleveren. Individueel invullen heeft als voordeel dat leerlingen direct hun eigen gedrag in kaart brengen.
- Bespreek in tweetallen de resultaten: wat herken je, wat wil je veranderen?
- Maak een digitaal magazine (Canva, BookCreator of PowerPoint) of lapbook met drie onderdelen:
- Terugblik: beschrijf jouw mediagebruik van het afgelopen jaar.
- Vooruitblik: maak een plan voor de zomervakantie — wat doe je online en wat offline?
- Reflectie: schrijf een korte tekst over wat digitale balans voor jou betekent.
- Voeg één afbeelding of collage toe die jouw ideale balans laat zien.
- Presenteer het magazine of lapbook aan de klas en bespreek verschillen in keuzes.
Reflectie
Presenteer in tweetallen de posters aan de hele groep.
Welke tips hebben jullie voor elkaar?
Wat is de beste tip om digitaal in balans te zijn?
Dia 10: Leestips voor in je vakantie
Op de dia zie je de kaften (v.l.n.r.) van de boeken (schuingedrukte tekst komt van bibliotheek.nl):
- Mus en Kapitein Kwaadbaard en De 5 slangen – Kevin Hassing. Geschikt voor 9-12 jaar. Over een stoer weesmeisje, een kapitein met een klein hartje, plunderende piraten, bijzondere boswezens en nog veel meer!
- De glazenwasser van het Rijksmuseum – Astrid Sy. Geschikt voor 9-12 jaar. Freddy (12) woont in 1933 in een torenkamertje in het Rijksmuseum en is daar de glazenwasser. Als hij op een nacht vreemde mannen bij De Nachtwacht ziet staan, komt hij een mysterie op het spoor dat verbonden is met zijn eigen verleden…
- Mijn jaar in een tent – Tiny Fisscher. Geschikt voor 9-12 jaar. Zwaan (12) wil zich, net als haar school, inzetten voor kinderen in vluchtelingenkampen. Als challenge kiest ze ervoor om buiten in een tent te slapen. Dat valt niet mee, want Zwaan is gauw bang. Hoeveel geld kan ze in een week ophalen, en ook haar angsten overwinnen?
- Een rugzak vol – Pieter Koolwijk. Vanaf 9 - 10 jaar. Obi’s (10) ouders zijn gescheiden en maken vaak ruzie. Op weg naar zijn moeder maakt Obi de vreemdste avonturen mee met zijn grote, oude rugzak, waar ineens allemaal gekke stemmen uit komen.
- *SUPERTIP* Het laatste jaar – Matt Goodfellow. Vanaf 9-10 jaar. Nate (10) zit in het laatste jaar van de basisschool. Hij heeft het zwaar met alle toetsen, op zijn broers passen en zijn beste vriend die hem niet meer ziet staan. Dan moet zijn broertje ineens naar het ziekenhuis. Hoe kan Nate dit jaar nog doorkomen? Goed verhaal in een verrassende vorm (dichtroman), zeker ook een aanrader voor wie niet van lezen houdt…
- Krekel – Annette Schaap. Vanaf 9 jaar. Eliza (12) heeft nog één broertje over: Krekel (6). Haar vijf andere broers zouden op zee verdronken zijn, maar Eliza gelooft er niks van en gaat samen met Krekel op zoek naar de waarheid.
- Huisje 13, Overleven zonder wifi – Elin Meijnen. Vanaf 12 jaar. Als Ronja(14)’s moeder steeds meer last krijgt van wifistraling, verhuist ze met haar dochter naar een huisje in een vakantiepark. Maar het leven zonder internet blijkt voor Ronja niet zo makkelijk.
- Schildpadmeisje – Marlies Slegers. Vanaf 11 jaar (let op, heftige thema’s als mishandeling en verslaving). Elvis (13) leeft met haar moeder in een moeilijke situatie, en vindt troost in een geheime caravan waar ze oude spullen verzamelt. Als ze een schildpad bij het grofvuil vindt en haar excentrieke nieuwe buurjongen ontmoet, begint ze langzaam uit haar schulp te kruipen.
- No escape – Cis Meijer. Vanaf 13 jaar. Ivy gaat op onderzoek uit als haar lievelingsdocent en haar beste vriendin Bella na elkaar op mysterieuze wijze verdwijnen.
Burgerschap
Deze opdracht past bij
- Kerndoel 1 – Schoolcultuur: De school zorgt voor een democratische cultuur.
- Kerndoel 2 – Diversiteit: De leerling handelt respectvol vanuit kennis over een diverse samenleving.
- Kerndoel 5 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent hoe die democratisch handelen in dagelijkse situaties kan vormgeven.
- Kerndoel 6 – Maatschappelijke vraagstukken: De leerling weegt af welke mogelijkheden die heeft om ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken te handelen.
Dia 12: Burgerschap vraagstuk
Bespreek de volgende stelling/situatie:
De familie Kuijpers gaat op vakantie. Vader Barry zegt: “Deze week geen telefoons, geen tablets, geen wifi.” De kinderen vinden dat oneerlijk. Ze willen contact met vrienden en filmpjes kunnen kijken, naast alle andere vakantieactiviteiten als wandelen en zwemmen. De ouders zeggen dat het goed is om even offline te zijn.
Denk- en discussievragen
- Mogen ouders dit voor jou bepalen?
- Zorgt schermtijd in de vakantie ervoor dat je minder snel nieuwe ervaringen en vrienden opdoet?
- Is offline zijn soms goed voor je?
- Hoe kun je afspraken maken waar iedereen blij mee is?
Verwerkingsopdracht
Maak in tweetallen een “Vakantie-afspraakkaart” met drie regels waar zowel ouders als kinderen zich aan moeten houden.
Wiki Woordenschat
Een camping is een groot grasveld waar je een tentje of een caravan neer kan zetten. Heb je een tent dan moet je je zien te redden met een gasbrandertje om je eten op te warmen of om iets te koken. En je hebt geen bed maar een slaapzak. Maar in een caravan zitten wel een of meer bedden. Ook wel een fornuisje of een magnetron.
Vaak is er een centraal gebouw op de camping met een campingwinkel, douches en toiletten.
Grote campings worden ook wel een vakantiepark genoemd
Media bestanden
Gebruikte bronnen
Bron: Digitalebalans.nl
Bron: Voormijnkleintje.nl
https://www.voormijnkleintje.nl/kind/leuke-dingen-doen-zonder-scherm/
Bron: VPRO.nl
https://www.vpro.nl/artikelen/dit-is-waarom-je-meer-offline-wil-zijn
Bron: Hetkanwel.nl
https://hetkanwel.nl/nationale-offline-dag/
Bron: Bibliotheek.nl