Waar ligt de grens?

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Waar ligt de grens?”

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?
Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia en bekijk de video.

Van jeugdjournaal.nl:

“Er komen strengere regels voor kinderen die reclame maken op social media. Kinderen onder de 16 jaar mogen dat van de regering niet meer doen. Ze willen daarom een nieuwe wet maken waarin dat verboden wordt.

‘Het gaat om alle video's en vlogs met kinderen die onder de 16 jaar zijn, die als doel hebben geld te verdienen aan die filmpjes. Daarvan zeggen we dat is verboden in Nederland, dat is kinderarbeid, dat staan we niet toe.’- minister

Kinderen kunnen op verschillende manieren reclame maken op social media. Een kind kan bijvoorbeeld in een filmpje een pakket openen dat is opgestuurd door een bedrijf. In het pakket zit dan skincare of eten van een bepaald merk. Door deze producten in een filmpje te laten zien, maakt het kind eigenlijk reclame voor dat bedrijf.

Dat mag met de nieuwe wet straks niet meer. Ook mogen kinderen niet meer voorkomen in video's waarin hun ouders reclame maken, zoals soms gebeurt in familievlogs.”

Bekijk de video’s. In de bovenste video het Jeugdjournaal-item over de nieuwe wet. In de onderste video komen 2 jongeren aan het woord die door deze wet hun werk kwijt zullen raken. Wat vinden de leerlingen daarvan? Ligt er bij deze 2 (Fiene en Mijke) ook veel druk om video’s te maken, zoals bij de familievloggers? (Ja, als ze niet regelmatig en veel posten verliezen ze views en worden ze door het algoritme naar de achtergrond gedrukt)

Dia 4: Hoe zit dat

Kinderen kijken veel filmpjes op YouTube, TikTok en Instagram. Soms maken kinderen zelf ook filmpjes. Dat kan heel leuk zijn. Maar sommige kinderen verdienen er geld mee. Dat heet reclame maken. De regering wil dat kinderen tot 15 jaar dat niet meer doen. Ze willen kinderen beschermen.

Sommige kinderen groeien op in een vlogfamilie. Ze staan bijna elke dag op camera. Dat lijkt misschien leuk, maar het kan ook zwaar zijn. Soms moeten kinderen meedoen, ook als ze geen zin hebben. Dat lijkt op werken, en kinderen mogen niet te veel werken. Ze moeten tijd hebben om te spelen, te leren en uit te rusten.

Als kinderen reclame maken, kunnen bedrijven geld verdienen aan hun filmpjes. Dat is niet eerlijk als het kind zelf niet kiest wat het doet. Daarom zijn er regels. Kinderen mogen nog steeds filmpjes maken over hun hobby’s. Maar ze mogen geen filmpjes maken waar bedrijven geld aan verdienen.

De grens ligt bij vrijwillig meedoen. Als een kind zelf kiest om iets te doen, is dat anders dan wanneer het moet. De regels zijn er om kinderen te beschermen tegen uitbuiting. Dat betekent dat niemand misbruik mag maken van kinderen.

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Kinderen moeten weten wat reclame is.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat vind jij? Is dat zo? Of juist niet? Hoe herken jij reclame? (Kijk voor tips: https://www.wijzeringeldzaken.nl/leren-omgaan-met-geld/omgaan-met-reclame/)

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Bedrijven gebruiken kinderen om meer te verkopen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat vind jij? Is dat zo? Kunnen deze kinderen al de mogelijke gevolgen en de impact inschatten van hun acties?

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Kinderen mogen hun mening geven over online regels.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Wat vind jij? Is dat zo? Welke regels zou jij dan instellen?

Opdracht: Waar ligt de grens?

Maak samen met een klasgenoot een (digitale) video of poster waarin je laat zien wat volgens jullie wel en niet mag bij kinderen die online geld verdienen.

Gebruik symbolen (💰, 🎥, 🚫, ❤️) en schrijf er korte zinnen bij.

Doel: laat zien waar de grens ligt tussen leuk en niet-leuk, eerlijk en oneerlijk.

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 1 – Schoolcultuur: De school zorgt voor een democratische cultuur.
• Kerndoel 2 – Diversiteit: De leerling handelt respectvol vanuit kennis over een diverse samenleving.
• Kerndoel 5 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent hoe die democratisch handelen in dagelijkse situaties kan vormgeven.
• Kerndoel 6 – Maatschappelijke vraagstukken: De leerling weegt af welke mogelijkheden die heeft om ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken te handelen.

Dia 11: Burgerschap vraagstuk

Bespreek de volgende stelling/situatie:

Sam (11 jaar) maakt thuis hobbymatig slijm. Hij is er heel goed in en plaatst video's op YouTube waarin hij laat zien hoe hij het maakt. De video's worden miljoenen keren bekeken. Grote speelgoedbedrijven zien dit en bieden Sam contracten aan: als hij hun lijm en kleurstoffen gebruikt, krijgt hij €100,- per video. Sams ouders vinden het prima; ze gebruiken het geld om de huur van het huis te betalen. Door het succes móét Sam nu drie video's per week maken. Hij heeft soms geen tijd meer voor zijn huiswerk en mist voetbaltrainingen. Door de nieuwe wet van het kabinet moet de video-output en de sponsoring per direct stoppen. Sams ouders komen hierdoor in geldnood.

Denk- en discussievragen

• Is dit kinderarbeid?
• Wat vind je ervan dat het gezin afhankelijk is van het inkomen van Sam?
• Wie moet kinderen beschermen: ouders, overheid, platforms, of de kinderen zelf?
• Wat vind jij een eerlijk systeem?

Dia 12: Burgerschap verwerkingsopdracht

Schrijf een brief (max. 200 woorden) aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Geef in maximaal een concreet advies over de wet naar aanleiding van de casus van Sam. Moet er een uitzondering komen voor kinderen die hun gezin financieel ondersteunen, of moet de bescherming van het kind altijd voorgaan?