Wij doen het lekker zelf!

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Wij doen het lekker zelf”.

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia en bekijk de video.

28 mei 2026: Huh? Kids Top20 is opeens 'terug' met AI-presentatrice

Van jeugdjournaal.nl:

“Online reageren veel mensen boos. In de video en in de caption wordt niet gezegd dat Jess nep is. Afgelopen december was de laatste aflevering van het programma op televisie. Omroep AVROTROS, die het programma uitzond, stopte ermee, omdat ze daar flink moeten bezuinigen.

Een ander bedrijf gaat nu verder met de Kids Top 20. Zij hebben besloten de AI-presentatrice te maken.”

Van nu.nl

“Ook oud-presentatoren van het programma laten van zich horen. "Is dit nou AI?", vraagt Stephanie van Eer zich af. Matheu Hinzen, de laatste presentator van het programma, deelt een lachende emoji.

Kim-Lian van der Meij, de allereerste presentatrice van de Kids Top 20, reageerde donderdagochtend in De Coen & Sander Show op JOE. "Toen keek ik naar het filmpje en dacht ik: hè, is dit nou echt? Want dit meisje is zó perfect, bijna té perfect", zei ze. "Maar hierbij dacht ik vooral: wat vind ik hier nou eigenlijk van als dit echt AI blijkt te zijn?"

Van der Meij vroeg zich af of dit het eerste voorbeeld is waarbij presentatiewerk wordt overgenomen door AI. "Tenminste, zo ervaar ik dat voor het eerst." Er zijn volgens de presentatrice "toch genoeg leuke en getalenteerde jonge meiden die dit écht goed kunnen doen, mensen die die kinderen ook echt kunnen raken en met ze kunnen praten".

Dia 4: Hoe zit dat

De Kids Top 20 is weer terug, maar wel in een heel nieuw en digitaal jasje. Omdat een echt tv-programma maken te duur werd, heeft de organisatie besloten om de show online verder te laten gaan met een AI-presentatrice. Voor het mediabedrijf heeft dit grote voordelen:: ze hoeft geen salaris te hebben, werkt gerust dag en nacht door en meldt zich nooit ziek. Hierdoor kunnen de makers heel snel en zonder fouten nieuwe video's online zetten.

Toch praten veel mensen erover of dit wel zo'n goed idee is, want er zijn grote verschillen tussen echte mensen en AI-personages. Moderne AI-systemen kunnen menselijk gedrag supergoed nadoen. Ze praten vlot, weten precies wat 'in' is en kunnen heel vriendelijk overkomen. Maar een computer heeft natuurlijk geen echte gevoelens; het blijft een machine.

Daarnaast waarschuwen deskundigen voor de nadelen van zo'n 'ideaalbeeld'. AI-presentatoren worden vaak zo ontworpen dat ze er perfect uitzien. Dit kan ervoor zorgen dat vooroordelen over uiterlijk groter worden en dat kinderen onzeker worden over zichzelf, omdat niemand er in het echt zo vlekkeloos uitziet.

Het kan best handig en leerzaam zijn om AI-software te gebruiken, bijvoorbeeld als hulpmiddel bij het schrijven of programmeren. Maar er zitten ook risico's aan vast. Als we AI-figuren gaan zien als echte tv-sterren met menselijke eigenschappen, wordt het steeds lastiger om te zien wat echt is en wat nep. We moeten er dus goed over blijven nadenken of we dit soort creatieve taken zomaar aan computers willen overlaten.

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling ““AI-personages op internet zorgen ervoor dat jongeren een onrealistisch beeld krijgen van hoe lichamen eruitzien.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Is dat zo? Ja. Stel jezelf kritisch op en stel vragen: is dit zo? En hoe zit dat nu in traditionele media (bijvoorbeeld modellen in magazines)?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Het is belangrijk dat de overheid wetten maakt die bepalen hoe echt een AI-personage mag lijken.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Moet de overheid dit doen? Of ligt de verantwoordelijkheid bij de makers? Welke regels en wetten zou je willen? Waar liggen de grenzen?

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “We verliezen onze menselijke cultuur als we kunst en entertainment laten maken door machines.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Hoe kunnen we ervoor zorgen van we onze creativiteit en ons kritisch denkvermogen behouden?

Opdracht: Doe het lekker zelf!

Jullie gaan vandaag de rol van een media-onderzoeker aannemen. Net als bij de Kids Top 20 gaan jullie data (gegevens) verzamelen in de klas om een betrouwbare Top 5 samen te stellen van de favoriete films, sporten of boeken. Vervolgens verwerken jullie deze data in een professionele presentatie.

Stap 1: De enquête (vragenlijst) maken

Kies samen met je maatje één onderwerp: films, sporten óf boeken.

Schrijf op 10 losse blaadjes jouw enquêtevraag op.

Kies uit:

• Wat zijn jouw 3 favoriete sporten?
• Wat zijn jouw 3 favoriete films?
• Wat zijn jouw 3 favoriete boeken?

Stap 2: Data verzamelen

Deel je blaadjes uit in de klas aan minstens 10 klasgenoten.

Vraag ze hun antwoord heel netjes op te schrijven. Dit zijn jullie 'data’.

Stap 3: De data verwerken tot een Top 5

Bekijk alle antwoorden die jullie hebben gekregen.

Verzamel de genoemde films/sporten/boeken en geef punten.

1. Staat de film/sport/boek bij iemand op nummer 1? Geef die 5 punten.
2. Staat de film/sport/boek bij iemand op nummer 2? Geef die 3 punten.
3. Staat de film/sport/boek bij iemand op nummer 3? Geef die 1 punt.

Tel per film/sport/boek de punten bij elkaar op en zet ze in een Top 5 (nummer 1 = meeste punten)

Nu hebben jullie informatie gemaakt van jullie data! De Top 5 films/sporten/boeken van jouw klas!

Ongeveer op deze manier wordt ook de Kids Top 20 bepaald. Op basis van streams en stemmen wordt de populariteit van liedjes “gemeten”.

Nu moeten je nog jullie Top 5 presenteren.

En ook dat doe je lekker zelf…

Stap 4: De presentatie maken

Start PowerPoint of Canva op de computer op.

Jullie presentatie moet voldoen aan 5 eisen:

1. De presentatie heeft minimaal 7 dia's (een startdia, 5 dia’s voor de films/sporten/boeken uit de Top 5 en een einddia).
2. Er staan minimaal 3 afbeeldingen in die goed passen bij jullie gekozen onderwerp.
3. Er is minimaal 1 video ingevoegd (bijvoorbeeld een korte trailer van de nummer 1 film of een filmpje van de sport).
4. Er zijn dia-overgangen ingevoegd.
5. Jullie maken van je presentatie een video:
   1. Met PowerPoint – gebruik de Cameo-functie en neem je presentatie op.
   2. Met Canva – maak een Presentatie, klik op “Delen”, kies voor “Weergave en opname” en neem je presentatie op.

Stap 5: Presenteer jouw Top 5!

Doe dat niet als robot of perfect AI-plaatje, maar gewoon lekker zelf!

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 1 – Schoolcultuur: De school zorgt voor een democratische cultuur.
• Kerndoel 2 – Diversiteit: De leerling handelt respectvol vanuit kennis over een diverse samenleving.
• Kerndoel 5 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent hoe die democratisch handelen in dagelijkse situaties kan vormgeven.
• Kerndoel 6 – Maatschappelijke vraagstukken: De leerling weegt af welke mogelijkheden die heeft om ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken te handelen.

Dia 13: Burgerschap vraagstuk

Bespreek de volgende stelling/situatie:

Stel je voor: het is het jaar 2035. Je zet de televisie of YouTube aan en je merkt dat er op je favoriete kanalen geen enkel echt mens meer te zien is. De nieuwslezer die het heftige wereldnieuws vertelt, is een computerprogramma dat perfect geprogrammeerd is. De acteurs in de nieuwe spannende avonturenfilm zijn allemaal getekend door AI; ze voelen geen echte pijn en hoeven geen gevaarlijke stunts te doen. Zelfs de influencers die op TikTok de nieuwste kledingtrends laten zien, zijn digitale modellen die er stuk voor stuk vlekkeloos en prachtig uitzien. De video's zijn supergoedkoop om te maken, waardoor er duizenden nieuwe series per dag bijkomen. Maar er werken geen echte mensen meer in de studio.

Denk- en discussievragen:

Gevoel en empathie: Als een AI-nieuwslezer vertelt over een grote ramp in de wereld, maakt dat dan evenveel indruk op je als wanneer een echt mens (die geëmotioneerd is) het vertelt? Waarom wel of niet?

Banen en maatschappij: Wat gebeurt er met alle creatieve mensen (acteurs, cameramensen, visagisten, presentatoren) als computers hun werk overnemen? Is dat erg?

Echtheid en vertrouwen: Als alles op het scherm nep is, hoe weten we dan nog wat er écht in de wereld gebeurt? Kunnen we het nieuws dan nog wel vertrouwen?

Schoonheidsidealen: Wat doet het met ons zelfbeeld als we de hele dag kijken naar AI-influencers en acteurs die er perfect uitzien en nooit rimpels, puistjes of een slechte-haardag hebben?

Dia 14: Burgerschap verwerkingsopdracht

"De grensrechter"

Opdracht: Schrijf voor jezelf (of bespreek in je tweetal) twee regels op waar mediabedrijven zich in de toekomst aan moeten houden als ze AI gebruiken. Waar ligt voor jullie de grens en hoe moet die bewaakt worden?

Voorbeeld:

"Regel 1: Er moet altijd een logo in de hoek staan dat laat zien dat het personage AI is."

of

"Regel 2: Ten minste de helft van de programma's op tv moet door echte mensen worden gemaakt.“

Bespreek deze regels klassikaal en kom samen tot de Top 5 beste AI-regels.