Een dag offline

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Jong geleerd = oud gedaan”.

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia.

10 mei 2026: Nationale Offline Dag

Van defittemedewerker.nl:

“Internet is een verslavend iets. Wist je dat ongeveer 40% van de Nederlanders internet verslaafd is? Recent onderzoek heeft aangetoond dat een internetverslaving even schadelijk kan zijn als een alcohol- of drugsverslaving.

Gelukkig kan dit moment van offline zijn door jou zelf worden bepaald. Sterker nog, er is een Nationale offline Dag in het leven geroepen. Doe je mee aan de uitdaging om een dag offline door te brengen? Dit jaar vindt de Nationale offline dag 2026 op 10 mei plaats.”

Van versy.nl (de initiatiefnemer van Nationale Offline Dag):

“Waarom offline? Hieronder enkele cijfers.

• 2,2 miljoen mensen in Nederland zeggen zich minder gelukkig te voelen door het gebruik van sociale media. (…)
• Meer dan 4 miljoen Nederlanders denken er weleens aan om te stoppen met social media of het gebruik ervan te minderen.”

Dia 4: Hoe zit dat

Heb je wel eens gemerkt dat je na urenlang gamen of filmpjes kijken op YouTube een beetje chagrijnig of moe wordt?

Dat komt omdat je hersenen dan de hele tijd superdruk zijn met het verwerken van beelden en geluiden.

Social media kanalen zoals TikTok en Instagram zijn ontworpen om je aandacht vast te houden. Ze sturen je de hele tijd meldingen en laten je steeds nieuwe filmpjes zien. Hierdoor voel je vaak de druk om te 'scrollen' en te kijken wat anderen doen. Je hersenen krijgen dan geen moment rust en staan de hele dag 'aan'. Dit kan zorgen voor stress, onrust en zelfs dat je slechter slaapt.

Als je te veel online bent, kun je ook het gevoel krijgen dat het leven van anderen perfect is, en dat van jou niet. Influencers (en jij waarschijnlijk ook) laten vaak alleen de mooiste momenten zien. Dat is geen reëel beeld. Vroeger, toen er nog geen social media was, lieten mensen ook wel eens hun beste kant zien, maar nu zie je online alleen maar die kant.

Het is belangrijk om de balans te bewaken. Een 'offline dag', zoals op Nationale Offline Dag (10 mei), is een geweldige manier om te 'resetten'. Het helpt je om je telefoon op vliegtuigstand te zetten en echt verbinding te maken met de wereld om je heen. Je zult merken dat je rustiger wordt, minder prikkels krijgt en meer tijd hebt voor echte gesprekken en hobby's. Het kan je ook helpen om kritischer te kijken naar wat je online ziet en of je daar wel blij van wordt. Een dagje offline is geen straf, maar een kadootje voor jezelf!

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Mijn ouders vinden dat ik te veel op schermen bezig ben.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Hoeveel schermtijd vind jij goed voor jezelf en anderen? Heb jij daar thuis afspraken over? Heb je er wel eens ruzie over thuis? Hoe komt dat?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Ik kan makkelijk een paar dagen offline zijn.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? En de rest van je gezin? Wat zou je het meest missen? Wie heeft er al een eigen smartphone? Waarom heb je die?

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Mijn zelfbeeld wordt beïnvloed door wat ik op online zie.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Hoe merk je dat? Is dit altijd in negatieve zin? Of haal je ook steun en bevestiging online?

Het zou natuurlijk heel mooi zijn om met de hele klas op 10 mei een dag offline te gaan. Geen lessen via het digibord, maar bijvoorbeeld buiten. Zie je dat zitten? Bereid dan samen met je leerlingen deze dag goed voor! Wat vinden zij dan belangrijk en welke ideeën hebben zij? Doe je veel online? Hoe ga je dan zorgen dat je echt offline kunt die dag? Doe je niets online in de klas? Focus dan op de vrije tijd van de leerlingen. Doe je zelf ook mee?

Ga (op 10 mei met de hele klas) een dag offline. Bereid je daar nu goed op voor.

Stap 1: Vul op het werkblad “mijn on/offline dag” het onderdeel “mijn online dag” in.

Stap 2: Bedenk daarna wat je op die tijden in plaats daarvan gaat doen. Ga je lezen? Voetballen met vrienden? Samen Mens-erger-je-nieten? Spreek het alvast (met jezelf en eventueel anderen) af.

Stap 3: Vul op het werkblad “mijn on/offline dag” het onderdeel “mijn offline dag” in.

Stap 4: Maak (in bv. Canva) een digitale presentatie of infographic over jouw offline-dag. Laat zien welke offline activiteiten jij hebt gepland en geef jezelf minimaal 5 concrete tips om het vol te houden. Minstens 2 tips moeten specifiek gericht zijn op het weerstaan van de verleiding van social media (bijv. "Verwijder de app-iconen van je startscherm" of "Zet alle meldingen uit")

Doen jullie met de hele klas mee? Bedenk dan ook hoe jullie schooldag er uit komt te zien zonder Chromebooks, tablets en/of digiborden. Maak samen het rooster.

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 4 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.
  • Doel: Leerlingen leren over het belang van sociale verbondenheid in hun eigen omgeving en het voorkomen van uitsluiting.
• Competentie: Het herkennen van ongelijkheid (wel/geen telefoon) en het gezamenlijk zoeken naar oplossingen die voor iedereen rechtvaardig zijn.

Dia 12: Burgerschap vraagstuk

Bespreek de volgende stelling/situatie:

In de wijk van basisschool De Brink is een nieuwe "Speeltuin-App" gelanceerd. Kinderen kunnen via de app zien wie er in de speeltuin is en samen punten verdienen door digitale opdrachten uit te voeren op de speeltoestellen. Het is een groot succes: de speeltuin is voller dan ooit!

Maar na een paar weken merken buurtbewoners iets op. De kinderen kijken alleen maar naar hun telefoons terwijl ze in de speeltuin zijn. Ze praten niet meer met elkaar, maar sturen berichtjes via de app. Bovendien mogen kinderen die geen smartphone hebben niet meedoen met de spelletjes, omdat zij toch geen punten kunnen verdienen. De gemeente vraagt zich nu af: moeten we de app weer verwijderen of zijn er andere regels nodig om de speeltuin voor iedereen weer gezellig te maken?

Denkvragen

• Is een speeltuin nog wel een "samen-speelplek" als iedereen op zijn eigen scherm kijkt? Waarom wel of niet?
• Wat vind je ervan dat kinderen zonder telefoon niet mee kunnen doen? Is dat een vorm van buitensluiten?
• Hoe kunnen we ervoor zorgen dat technologie de buurt gezelliger maakt in plaats van dat iedereen in zijn eigen "bubbel" zit?

Dia 13: Burgerschap verwerkingsopdracht

De app was goed bedoeld door de gemeente. Zij wilden hiermee stimuleren dat meer kinderen vaker buiten gingen spelen. Helaas is dit met deze app niet helemaal volgens plan verlopen.

Hoe zouden jullie ervoor zorgen dat meer kinderen vaker buiten gaan spelen?

Schrijf in tweetallen een korte brief naar de gemeente waarin je beschrijft hoe jullie dit zouden aanpakken. Het is hierbij belangrijk dat er voldoende speelgelegenheid is in de buurt en dat deze voor iedereen toegankelijk is.

Lees de brieven aan elkaar voor en bespreek de ideeën. Welke zijn de beste? Ga je misschien sommige ideeën echt uitwerken?