Een dag offline

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Jong geleerd = oud gedaan”.

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia.

10 mei 2026: Nationale Offline Dag

Van defittemedewerker.nl:

“Internet is een verslavend iets. Wist je dat ongeveer 40% van de Nederlanders internet verslaafd is? Recent onderzoek heeft aangetoond dat een internetverslaving even schadelijk kan zijn als een alcohol- of drugsverslaving.

Gelukkig kan dit moment van offline zijn door jou zelf worden bepaald. Sterker nog, er is een Nationale offline Dag in het leven geroepen. Doe je mee aan de uitdaging om een dag offline door te brengen? Dit jaar vindt de Nationale offline dag 2026 op 10 mei plaats.”

Van versy.nl (de initiatiefnemer van Nationale Offline Dag):

“Waarom offline? Hieronder enkele cijfers.

• 2,2 miljoen mensen in Nederland zeggen zich minder gelukkig te voelen door het gebruik van sociale media. (…)
• Meer dan 4 miljoen Nederlanders denken er weleens aan om te stoppen met social media of het gebruik ervan te minderen.”

Dia 4: Hoe zit dat

Heb je wel eens gemerkt dat je na urenlang gamen of filmpjes kijken op YouTube een beetje chagrijnig of moe wordt?

Dat komt omdat je hersenen dan de hele tijd superdruk zijn met het verwerken van beelden en geluiden. Soms word je er zelfs een beetje onrustig van in je lijf.

Daarom is het heel goed om soms een 'offline dag' te houden, zoals op Nationale Offline Dag (10 mei). Offline gaan betekent dat je alle schermen uitzet. Dat geeft je hersenen rust. Het is net als slapen voor je brein, maar dan terwijl je wakker bent!

Als je minder online bent, heb je ineens tijd voor andere leuke dingen. Je kunt gaan buitenspelen, knutselen, of een boek lezen. Van buitenspelen en bewegen word je fitter en vrolijker. En als je samen met vrienden of familie iets doet, praat en lach je veel meer. Zo leer je elkaar ook beter kennen. Het is belangrijk om een goede balans te vinden: een beetje schermtijd is prima, maar offline avonturen zijn minstens zo belangrijk! Zo blijf je gezond en vrolijk.

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Ik kan makkelijk een hele dag zonder mijn telefoon, tablet of console.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? En de rest van je gezin? Wat zou je het meest missen? Wie heeft er al een eigen smartphone? Waarom heb je die?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Mijn ouders vinden dat ik te veel op schermen bezig ben.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Hoeveel schermtijd vind jij goed voor jezelf en anderen? Heb jij daar thuis afspraken over? Heb je er wel eens ruzie over thuis? Hoe komt dat?

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Je mist belangrijke dingen als je een dag offline bent.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Is dat echt zo? Of kunnen die dingen ook wel wachten? Moet je altijd direct reageren op online berichten? Wat mis je dan precies?

Het zou natuurlijk heel mooi zijn om met de hele klas op 10 mei een dag offline te gaan. Geen lessen via het digibord, maar bijvoorbeeld buiten. Zie je dat zitten? Bereid dan samen met je leerlingen deze dag goed voor! Wat vinden zij dan belangrijk en welke ideeën hebben zij? Doe je veel online? Hoe ga je dan zorgen dat je echt offline kunt die dag? Doe je niets online in de klas? Focus dan op de vrije tijd van de leerlingen. Doe je zelf ook mee?

Ga (op 10 mei met de hele klas) een dag offline. Bereid je daar nu goed op voor.

Stap 1: Vul op het werkblad “mijn on/offline dag” het onderdeel “mijn online dag” in.

Stap 2: Bedenk daarna wat je op die tijden in plaats daarvan gaat doen. Ga je lezen? Voetballen met vrienden? Samen Mens-erger-je-nieten? Spreek het alvast (met jezelf en eventueel anderen) af.

Stap 3: Vul op het werkblad “mijn on/offline dag” het onderdeel “mijn offline dag” in.

Stap 4: Maak op een A3-papier een grote poster van jouw offline dag en presenteer die aan de klas.

Doen jullie met de hele klas mee? Bedenk dan ook hoe jullie schooldag er uit komt te zien zonder Chromebooks, tablets en/of digiborden. Maak samen het rooster.

Op dia 9 staan een aantal voorbeelden van offline activiteiten. Deze zijn ter inspiratie. Vul gerust aan!

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 4 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.
  • Doel: Leerlingen leren over het belang van sociale verbondenheid in hun eigen omgeving en het voorkomen van uitsluiting.
• Competentie: Het herkennen van ongelijkheid (wel/geen telefoon) en het gezamenlijk zoeken naar oplossingen die voor iedereen rechtvaardig zijn.

Dia 12: Burgerschap vraagstuk

Bespreek de volgende stelling/situatie:

In de wijk van basisschool De Brink is een nieuwe "Speeltuin-App" gelanceerd. Kinderen kunnen via de app zien wie er in de speeltuin is en samen punten verdienen door digitale opdrachten uit te voeren op de speeltoestellen. Het is een groot succes: de speeltuin is voller dan ooit!

Maar na een paar weken merken buurtbewoners iets op. De kinderen kijken alleen maar naar hun telefoons terwijl ze in de speeltuin zijn. Ze praten niet meer met elkaar, maar sturen berichtjes via de app. Bovendien mogen kinderen die geen smartphone hebben niet meedoen met de spelletjes, omdat zij toch geen punten kunnen verdienen. De gemeente vraagt zich nu af: moeten we de app weer verwijderen of zijn er andere regels nodig om de speeltuin voor iedereen weer gezellig te maken?

Denkvragen

• Is een speeltuin nog wel een "samen-speelplek" als iedereen op zijn eigen scherm kijkt? Waarom wel of niet?
• Wat vind je ervan dat kinderen zonder telefoon niet mee kunnen doen? Is dat een vorm van buitensluiten?
• Hoe kunnen we ervoor zorgen dat technologie de buurt gezelliger maakt in plaats van dat iedereen in zijn eigen "bubbel" zit?

Dia 13: Burgerschap verwerkingsopdracht

De app was goed bedoeld door de gemeente. Zij wilden hiermee stimuleren dat meer kinderen vaker buiten gingen spelen. Helaas is dit met deze app niet helemaal volgens plan verlopen.

Hoe zouden jullie ervoor zorgen dat meer kinderen vaker buiten gaan spelen?

Schrijf in tweetallen een korte brief naar de gemeente waarin je beschrijft hoe jullie dit zouden aanpakken. Het is hierbij belangrijk dat er voldoende speelgelegenheid is in de buurt en dat deze voor iedereen toegankelijk is.

Lees de brieven aan elkaar voor en bespreek de ideeën. Welke zijn de beste? Ga je misschien sommige ideeën echt uitwerken?