Wat als…

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Wat als…”.

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia. Kennen ze deze schrijver?

24 maart 1905: de sterfdag van Jules Verne

Van wikikids.nl:

“De boeken van Verne (de uitgever noemde ze zelf "Wonderreizen") kun je in drie genres verdelen. Vaak gaan ze over expedities en ontdekkingsreizen naar Poolstreken of Donker Afrika. Dan heb je een soort die je als spannende avonturen zou kunnen omschrijven. Maar het bekendst is Verne door wat we tegenwoordig "sciencefiction" noemen. Wetenschappelijke fantasie dus, of toekomstromans. Want hoewel zijn boeken zich afspelen in de 19de eeuw, komen er zaken in voor, die destijds nog helemaal niet bestonden. Dingen die in die tijd technisch volstrekt onmogelijk waren.”

Van wikipedia.org:

“Verne is vooral bekend als de schrijver die "de toekomst voorspelde". Hij beschreef in zijn boeken veel zaken die destijds als fantasie werden beschouwd, maar later in een indrukwekkend aantal gevallen werkelijkheid werden. Hij voorzag een reis naar de maan die iets meer dan 100 jaar later voor het eerst gerealiseerd werd tijdens het Apollo-programma. (…) Verder voorzag hij onder andere de langeafstandsreizen in luchtballonnen en de tochten van onderzeeboten onder het poolijs.”

Dia 4: Hoe zit dat

Jules Verne was een Franse schrijver die leefde in de 19e eeuw, meer dan 150 jaar geleden. Toch lijkt het soms alsof hij in de toekomst kon kijken. Hij schreef spannende avonturenverhalen over reizen die in zijn tijd helemaal niet mogelijk waren. In zijn boeken doken mensen diep de oceaan in met een onderzeeër, vlogen ze door de lucht in bijzondere machines en reisden ze zelfs naar de maan. Dat klinkt nu misschien normaal, maar in zijn tijd bestonden die uitvindingen nog helemaal niet.

Verne was enorm nieuwsgierig. Hij wilde weten hoe de wereld werkte en wat er allemaal mogelijk zou kunnen zijn. Daarom las hij veel over wetenschap en techniek. Die kennis gebruikte hij om nieuwe ideeën te bedenken. Veel van zijn verzonnen machines lijken op technologie die later écht werd uitgevonden. Ingenieurs en wetenschappers zeggen zelfs dat zijn boeken hen hebben geïnspireerd.

Het belangrijkste aan Jules Verne is dat hij liet zien hoe krachtig verbeelding kan zijn. Door te dromen over dingen die nog niet bestaan, kun je nieuwe oplossingen bedenken. Daarom wordt hij ook wel de “vader van de sciencefiction” genoemd. Zijn verhalen herinneren ons eraan dat grote uitvindingen vaak beginnen met één simpele vraag: Wat als…?

Bespreek de stelling(en) op de volgende dia(‘s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling ““Fantasie en creativiteit zijn noodzakelijke vaardigheden voor technologische vooruitgang.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Wanneer krijg jij goede ideeën? Ontstaat nieuwe technologie uit frustratie (iets werkt niet, hoe kan het anders?), luiheid (ik wil dit niet meer doen, hoe kan ik het laten doen?) of de behoefte om anderen te helpen?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Sciencefictionverhalen beïnvloedt echte uitvindingen.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Welke voorbeelden zijn er te noemen? In de oude films worden bijvoorbeeld veel voorbeelden (jetpacks, videobellen, hologrammen) genoemd die toen niet bestonden maar later werkelijkheid geworden zijn… Is dat dan omdat ze toen in de film zaten of….

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Technologie lost meer problemen op dan het veroorzaakt.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Mensen moeten altijd wennen aan nieuwe technologie, omdat het anders is dan ze gewend zijn. Is dat dan dus een probleem?

Wat als…

jij op ontdekkingsreis zou gaan naar een nog onbekend deel van de wereld? Hoe zou je dat aanpakken? Wat voor voertuig(en) zou jij gebruiken? Welke technologie zou je willen hebben?

Bedenk een verhaal over een reis die jij maakt naar een onbekende plek met een nog niet bestaande technologie. Bedenk:

• Hoe jouw technologie werkt.
• Welke natuurwetten moet je misschien “omzeilen”?
• Wat is het doel van jouw reis?
• Welke risico’s of ethische vragen (bv. over privacy) komen erbij kijken?
• Hoe zou Jules Verne jouw idee vinden?

Wat ga je doen?

• Schrijf een goed verhaal van ongeveer 500 woorden met een inleiding, kern en een slot, waarin je bovenstaande punten beschrijft.
• Maak een ontwerptekening bij je verhaal. Laat jouw unieke technologie zien.

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 4 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.

Dia 12: Digitaal burgerschap

Bespreek de volgende stelling/situatie:

Wat als mensen niet meer creatief konden zijn en hun fantasie niet meer gebruikten? Stel je voor: alle verhalen klinken hetzelfde, schilderijen zijn alleen maar kopieën van foto’s, en kinderen spelen alleen nog met kant-en-klare spelletjes. Er worden geen nieuwe uitvindingen meer gedaan, want niemand bedenkt nog iets nieuws. Architecten bouwen alleen nog vierkante gebouwen, schrijvers herhalen oude boeken, en in de klas zijn er geen verrassende ideeën meer. Zelfs dromen worden saai.

In deze wereld zijn mensen goed in rekenen, taal en feiten, maar ze durven niet meer te vragen: Wat als…? Er zijn geen avonturen, geen nieuwe technologieën, geen kunst. Alles blijft zoals het is.

Maar wat gebeurt er dan met de toekomst? En met ons plezier, onze nieuwsgierigheid, onze hoop?

Bespreek:

• Waarom is fantasie belangrijk voor het bedenken van nieuwe oplossingen?
• Kun je creativiteit trainen, of heb je het gewoon? Kun je het ook kwijtraken?
• Krijg jij op school genoeg ruimte voor verbeelding en het gebruiken van jouw creativiteit en fantasie?