Meidenhuizen

“Sinds september 2023 biedt WhatsApp de functie van het WhatsApp-kanaal aan. Dat is geen groepsapp, maar een eenzijdig communicatiekanaal. Beheerders van het kanaal plaatsen berichten en volgers kunnen die bekijken en reageren. Vaak gebeurt dat met emoji's, soms met een berichtje.” (Bron: nu.nl) Leuk, maar: “Ze delen foto's en video's met volgers, maar soms ook schoolroosters en andere privégegevens. Wat ze niet doorhebben, is dat iedereen mee kan kijken.“ Welke druk zit hierachter? Hoe kijken jongeren zelf tegen dit fenomeen aan?

In het burgerschapsgedeelte hebben we aandacht verantwoordelijkheid online. Waar ligt die: bij de gebruiker of bij het platform? Hoe zorg je er samen voor dat het veilig, eerlijk en respectvol blijft?

Lesdoel(en)

De leerling werkt in deze lessen aan de onderstaande definitieve (concept)Kerndoelen:

  • Kerndoel 21 (VO) / 22 (PO) - De leerling zet digitale technologie en digitale media in.
    • Onderdeel A: De leerling zet digitale systemen functioneel in.
  • Kerndoel 23 (VO) / 24 (PO) - De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld.
    • Onderdeel A: De leerling gaat veilig om met digitale systemen, data en de privacy van zichzelf en anderen.
    • Onderdeel B: De leerling maakt weloverwogen keuzes in het gebruik van digitale technologie en digitale media.

Achtergronden bij deze les

  1. WhatsApp kanalen
    Ontdek en blijf op de hoogte van de onderwerpen die belangrijk voor je zijn. En dat helemaal privé en allemaal op een apart tabblad op WhatsApp. Meer informatie over kanalen op de site van WhatsApp.
  2. (TIP!!!) Betrek ouders!!!
    Deel deze links met ouders via je oudercommunicatie-app, voor meer impact.

PowerPoint

Download de PowerPoint en pas deze naar wens aan.

Leestekst

Samen lezen? Print de leestekst uit.

Online presentatie

Uitwerking per dia

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Meidenhuizen”.

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia en de ervaringen van de leerlingen met kanalen op WhatsApp. Het gaat hierbij niet over het platform, maar over wat zij delen online.

'Meidenhuizen' op WhatsApp populair onder tieners, maar iedereen kijkt mee

Van nu.nl:

“Onder jonge meiden is WhatsApp inmiddels uitgegroeid tot een soort socialemediaplatform. Ze delen foto's en video's met volgers, maar soms ook schoolroosters en andere privégegevens. Wat ze niet doorhebben, is dat iedereen mee kan kijken. (…)

Sinds september 2023 biedt WhatsApp de functie van het WhatsApp-kanaal aan. Dat is geen groepsapp, maar een eenzijdig communicatiekanaal. Beheerders van het kanaal plaatsen berichten en volgers kunnen die bekijken en reageren. Vaak gebeurt dat met emoji's, soms met een berichtje.

Onder jonge meisjes, gemiddeld rond de dertien jaar oud, zijn de WhatsApp-kanalen steeds populairder geworden. Deze zogenoemde 'meidenhuizen' zijn kanalen met meerdere beheerders die berichten plaatsen. "Soms maken en verkopen ze sieraden, anderen doen dansjes. Het zijn typische meidendingen die je ziet", zegt universitair docent Loes Pouwels van de Radboud Universiteit.”

Dia 4: Hoe zit dat

Tieners gebruiken steeds vaker WhatsApp-kanalen die ze ‘Meidenhuizen’ noemen. In zo’n kanaal delen vooral meisjes foto’s, grapjes, vragen en persoonlijke verhalen. Het lijkt alsof je in een besloten groep zit, maar in werkelijkheid kan iedereen meekijken. “Veel van die kanalen zijn openbaar,” zegt Loes Pouwels, universitair docent. “Je kunt ze actief volgen of anoniem bekijken.” Volgens mediapedagoog Jacqueline Kleijer is het net als vroeger: “Vroeger gaf je briefjes door in de klas, nu doe je dat online. Maar iedereen kan meelezen, en dat is de keerzijde.”

Meidenhuizen voelen gezellig en vertrouwd, maar er worden ook screenshots gemaakt en soms vervelende berichten gedeeld. Freek Zwanenberg van Bureau Jeugd & Media waarschuwt: “Het is duidelijk dat meisjes van deze leeftijd niet voldoende privacybewust zijn.” Ze realiseren zich niet dat er bij die honderden tot duizenden volgers ook volwassenen kunnen zijn die meegluren.

Daarom is het belangrijk dat kinderen leren nadenken over wat ze online delen. Een kanaal lijkt misschien veilig, maar dat is het niet altijd.

Bespreek het kader “wat kun je doen?” en vervolgens de stelling(en) op de volgende dia(’s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Het is oké om een kanaal te verlaten als het niet goed voelt.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Waarom vind je dat? Voel je druk om in een bepaalde groep te blijven? Hoe komt dat? Hoe ga je daar mee om?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Sociale druk is online sterker dan offline.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Hoe komt dat denk je? Waar voel jij druk? Zit dat in het moeten posten of in erbij willen horen of…? Wat is het verschil tussen online en offline in dit daglicht? Hoe ga je daar mee om? Wat doet het met je?

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Meiden krijgen online meer sociale druk dan jongens.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Zijn er voorbeelden te benoemen? Waar zit hem dat in? Hoe ga je daar mee om? Wat doet het met je?

Opdracht

Schrijf een nieuwsbericht over ‘Meidenhuizen’.

Niet alleen nu.nl kwam met het nieuwsbericht over de Meidenhuizen. Hiernaast zie je nog wat screenshots van andere berichten over dit onderwerp.. Allemaal geschreven door volwassenen. Maar het gaat over jongeren/kinderen. Wat vinden die er eigenlijk van?

Dat ga jij dus nu schrijven in een nieuwsbericht.

Succescriteria:

  • Minimaal 250 woorden.
  • Gebruik minimaal 1 citaat van een expert uit de echte nieuwsberichten. Op de volgende dia staan links naar artikelen en een overzicht van de citaten. Gebruik de artikelen als achtergrondinformatie en kies een citaat van de afbeelding op de volgende dia.
  • Ga in op de risico’s, maar beschrijf ook wat de leuke dingen kunnen zijn.
  • Plaats een passende afbeelding bij je artikel.
  • Schrijf je artikel in een tekstverwerkingsprogramma en gebruik een passende opmaak.

Artikelen als bron te gebruiken:

Kies een citaat:

Reflectie

Verzamel de nieuwsberichten in een document. Een aantal leerlingen leest hun eigen nieuwsbericht voor. Wat zijn de verschillen met de “echte” berichten? Is er aan alle succescriteria voldaan?

Burgerschap

Deze opdracht past bij

  • Kerndoel 4 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.

Dia 12: Digitaal burgerschap

Bespreek de volgende stelling/situatie:

Noor (12) wordt toegevoegd aan een WhatsApp-kanaal dat GirlTalkzzz heet. Ze denkt dat het een klein, gezellig kanaal is met alleen meiden uit haar klas. Later ziet ze dat er meer dan 3.000 leden in zitten, waaronder onbekenden. Er worden foto’s gedeeld, grapjes gemaakt, maar ook screenshots van privégesprekken. Noor voelt zich ongemakkelijk: ze wil niemand teleurstellen, maar ze twijfelt of dit nog veilig en eerlijk is. Ze vraagt zich af wat haar verantwoordelijkheid is tegenover zichzelf én anderen.

Bespreek:

  • Welke verantwoordelijkheid heb je als deelnemer in een groot kanaal? Denk aan privacy, respect, doorsturen van berichten en het beschermen van anderen.
  • Wat zou jij Noor adviseren als je kijkt vanuit goed burgerschap? Wat is eerlijk, veilig en respectvol — voor haarzelf én voor anderen in het kanaal?
  • Wat maakt een online omgeving sociaal veilig, en wie is daarvoor verantwoordelijk?
«
»

onderwerp:

kernwoord:

Leerdoel:

Niveau:

benodigdheden:

Naar overzicht