Meidenhuizen

Dia 1 en 2: Melle

Introduceer de les aan de hand van de titel: “Meidenhuizen”.

Waar denken de leerlingen aan als ze deze titel horen (in combinatie met de afbeelding)? Wat is de link met digitale geletterdheid, denken ze?

Lees het verhaal van Melle voor of print de tekst uit voor de leerlingen en lees het samen. Bespreek het verhaal van Melle samen.

Dia 3: Nu in de media

Bespreek de tekst op de dia en de ervaringen van de leerlingen met kanalen op WhatsApp. Het gaat hierbij niet over het platform, maar over wat zij delen online.

'Meidenhuizen' op WhatsApp populair onder tieners, maar iedereen kijkt mee

Van nu.nl:

“Onder jonge meiden is WhatsApp inmiddels uitgegroeid tot een soort socialemediaplatform. Ze delen foto's en video's met volgers, maar soms ook schoolroosters en andere privégegevens. Wat ze niet doorhebben, is dat iedereen mee kan kijken. (…)

Sinds september 2023 biedt WhatsApp de functie van het WhatsApp-kanaal aan. Dat is geen groepsapp, maar een eenzijdig communicatiekanaal. Beheerders van het kanaal plaatsen berichten en volgers kunnen die bekijken en reageren. Vaak gebeurt dat met emoji's, soms met een berichtje.

Onder jonge meisjes, gemiddeld rond de dertien jaar oud, zijn de WhatsApp-kanalen steeds populairder geworden. Deze zogenoemde 'meidenhuizen' zijn kanalen met meerdere beheerders die berichten plaatsen. "Soms maken en verkopen ze sieraden, anderen doen dansjes. Het zijn typische meidendingen die je ziet", zegt universitair docent Loes Pouwels van de Radboud Universiteit.”

Dia 4: Hoe zit dat

Tieners gebruiken steeds vaker WhatsApp-kanalen die ze ‘Meidenhuizen’ noemen. In zo’n kanaal delen vooral meisjes foto’s, grapjes, vragen en persoonlijke verhalen. Het lijkt alsof je in een besloten groep zit, maar in werkelijkheid kan iedereen meekijken. “Veel van die kanalen zijn openbaar,” zegt Loes Pouwels, universitair docent. “Je kunt ze actief volgen of anoniem bekijken.” Volgens mediapedagoog Jacqueline Kleijer is het net als vroeger: “Vroeger gaf je briefjes door in de klas, nu doe je dat online. Maar iedereen kan meelezen, en dat is de keerzijde.”

Meidenhuizen voelen gezellig en vertrouwd, maar er worden ook screenshots gemaakt en soms vervelende berichten gedeeld. Freek Zwanenberg van Bureau Jeugd & Media waarschuwt: “Het is duidelijk dat meisjes van deze leeftijd niet voldoende privacybewust zijn.” Ze realiseren zich niet dat er bij die honderden tot duizenden volgers ook volwassenen kunnen zijn die meegluren.

Daarom is het belangrijk dat kinderen leren nadenken over wat ze online delen. Een kanaal lijkt misschien veilig, maar dat is het niet altijd.

Bespreek het kader “wat kun je doen?” en vervolgens de stelling(en) op de volgende dia(’s).

Dia 5: Stelling (niveau 1)

Bespreek de stelling “Je kunt beter eerst nadenken voordat je iets plaatst.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom is dat belangrijk? Wat zijn voorbeelden van dingen die je beter niet kunt delen?

Dia 6: Stelling (Niveau 2)

Bespreek de stelling “Online wordt het fijner als iedereen aardig doet.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom is dat zo? En waarom gebeurt het dan niet? Hoe kun jij er voor zorgen dat het leuk blijft (online)?

Dia 7: Stelling (niveau 3)

Bespreek de stelling “Je bent zelf de baas over wat je deelt.”

Geef de leerlingen eerst wat tijd om zelf over de stelling na te denken en bespreek deze dan klassikaal. Leid de discussie en stel kritische vragen. Waarom wel/niet? Of geef je ook al wat weg, zonder dat je daar iets van merkt? (Ga kort in op het verzamelen van data door apps)

Lees het verhaal van Lotte:

Lotte zit in een gezellig kanaal met een paar meiden uit haar klas. Ze delen grappige filmpjes, foto’s van hun huisdieren en soms ook dingen die ze spannend vinden om te vertellen. Op een middag stuurt Lotte een foto van haar nieuwe kamer. Ze vindt het leuk om te laten zien hoe ze alles heeft ingericht.

Even later ziet ze dat iemand uit het kanaal haar foto heeft doorgestuurd naar een ander kanaal met veel meer kinderen die ze niet kent. Er staan reacties onder zoals: “Haha, wat een rommel!” en “Wie is dit meisje eigenlijk?”

Lotte schrikt. Ze had niet verwacht dat haar foto ergens anders terecht zou komen. Ze weet niet goed wat ze moet doen en voelt zich er ongemakkelijk bij.

Schrijf een advies aan Lotte. Leg uit wat jij zou doen als je haar was en hoe zij zichzelf kan beschermen. Geef haar tips die haar helpen om zich weer veilig en zeker te voelen.

Je tekst is goed als:

• Je schrijft minimaal 10 zinnen en maximaal 20 zinnen.
• Je geeft ten minste twee duidelijke adviezen aan Lotte (bijvoorbeeld over wat ze kan doen, met wie ze kan praten, of hoe ze veilig kan blijven online).
• Je laat zien dat je begrijpt waarom Lotte zich niet fijn voelt en je reageert vriendelijk en helpend.
• Je typt je verhaal in een tekstverwerkingsprogramma.
• Je plakt een passende afbeelding bij je tekst.

Deze opdracht past bij

• Kerndoel 4 – Democratische betrokkenheid: De leerling verkent verschillende mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.

Dia 12: Digitaal burgerschap

Bespreek de volgende stelling/situatie:

Noor (12) wordt toegevoegd aan een WhatsApp-kanaal dat GirlTalkzzz heet. Ze denkt dat het een klein, gezellig kanaal is met alleen meiden uit haar klas. Later ziet ze dat er meer dan 3.000 leden in zitten, waaronder onbekenden. Er worden foto’s gedeeld, grapjes gemaakt, maar ook screenshots van privégesprekken. Noor voelt zich ongemakkelijk: ze wil niemand teleurstellen, maar ze twijfelt of dit nog veilig en eerlijk is. Ze vraagt zich af wat haar verantwoordelijkheid is tegenover zichzelf én anderen.

Bespreek:

• Welke verantwoordelijkheid heb je als deelnemer in een groot kanaal? Denk aan privacy, respect, doorsturen van berichten en het beschermen van anderen.
• Wat zou jij Noor adviseren als je kijkt vanuit goed burgerschap? Wat is eerlijk, veilig en respectvol — voor haarzelf én voor anderen in het kanaal?
• Wat maakt een online omgeving sociaal veilig, en wie is daarvoor verantwoordelijk?